Yunus İnşaat Logo
Kayseri Hafriyat Firması Nasıl Seçilir? İstinat Duvarı ve Kazı İçin Sorulacak 12 Soru
İnşaat28 Ekim 202630 dk okumaYunus Özkan İnşaat Ekibi

Kayseri Hafriyat Firması Nasıl Seçilir? İstinat Duvarı ve Kazı İçin Sorulacak 12 Soru

Kısa cevap: Kayseri hafriyat firması ya da istinat duvarı ustası seçerken toplam rakama değil, teklifin neyi kapsadığına bakın. Kazı, nakil, döküm, temel, duvar, barbakan, dolgu ve tesviye kalem kalem, birimi ve miktarıyla yazılı olmalı. Makinelerin öz mal mı kiralık mı olduğu, toprağın hangi belgeyle nereye döküleceği, statik projenin hangi yetkili mühendisten geleceği, dolgunun hangi testle kabul edileceği ve ödemenin hangi ilerlemeye bağlanacağı sorulmalı. Aşağıdaki 12 soru, teklifleri aynı terazide tartmanız ve sözleşmeyi eksiksiz kurmanız için hazırlandı.

Masanızda üç teklif olduğunu düşünün. Biri metre, biri metreküp, biri "götürü" yazıyor. Biri döküm sahasından hiç söz etmiyor, öteki barbakanı "gerekirse" diye geçiyor. Rakamlar arasında ciddi fark var, ama hangisinin daha çok iş içerdiğini kâğıttan anlamak zor. Kazı ve istinat duvarı işlerinde anlaşmazlıkların çoğu, sözleşmede yazmayan bir kalemden çıkar: kaya kazısı, nakil, döküm belgesi, duvar arkasındaki filtre çakılı ya da sıkıştırma testi.

Bu rehber; Kayseri'de arsa, bahçe, sanayi sahası veya site çevresi için kazı, hafriyat ve istinat duvarı yaptıracak iş sahipleri, site yönetimleri ve küçük müteahhitler için yazıldı. Yunus Özkan İnşaat olarak biz de bu soruların sorulduğu firmalardan biriyiz. Soruları bu yüzden kendi işimize de aynen uygulanabilecek biçimde, tarafsız tuttuk. Fiyat rakamı yok; maliyeti değiştiren kalemler ve onları yazıya dökmenin yolu var.

Kayseri hafriyat firması seçerken neye bakılmalı?

Kayseri hafriyat firması seçerken beş konuya bakılır: yazılı kapsam, makine ve ekibin gerçekte kime ait olduğu, hafriyat toprağının ve belgelerin akıbeti, teknik kalitenin ölçülebilir olması ve ödemenin işin ilerlemesine bağlanması. Belirleyici olan firmanın tanıtım metni değil, bu beş konudaki cevaplarını yazıya dökmeye ne kadar istekli olduğudur. Sözlü verilen bir güvence imza sırasında bir maddeye dönüşmüyorsa, sahada ona dayanamazsınız.

Aşağıdaki tablo 12 sorunun özetidir. Her soru, ilerideki bölümlerde nedeni ve iyi bir cevabın nasıl göründüğüyle birlikte açılıyor. Tabloyu keşif günü yanınızda bulundurup her firmanın cevabını aynı satıra not ederseniz, karşılaştırma kendiliğinden ortaya çıkar.

#SoruNeden sorulur?İyi cevapKırmızı bayrak
1Kapsamda ne var, ne yok?Yazılmayan kalem sonradan ek iş olurKalem kalem liste, birim ve miktar"Hepsi dahil" deyip liste vermemek
2İş programı ve hava riskiKayseri kışı ve bahar yağışı takvimi kaydırırAşama aşama tarih; hava nedeniyle durma kuralıTek cümle: "On beş günde biter"
3Makine öz mal mı, kiralık mı?Makinenin programdaki günde sahada olmasıHangi makine, hangi gün, arızada yedekMakine türü ve günü söylenememesi
4Operatör, usta, sahadaki sorumluİşin kalitesi sahadaki kişiye bağlıİsimli sorumlu, belli ekip yapısı"Ekibi bulunca başlarız"
5Toprak nereye, belge kimde?Yükümlülük iş sahibine dönebilirDöküm sahası ve belge zinciri yazılı"Biz bir yere dökeriz"
6Statik proje ve zemin etüdüDuvarın boyutları hesapla belirlenirYetkili mühendis ve ekli proje"Bu duvara proje gerekmez"
7Barbakan ve arka drenajSuyu boşaltılmayan duvar zorlanırAralık, çap, filtre malzemesi yazılıTeklifte barbakan yok
8Dolgunun testiSıkışmayan dolgu otururTest türü, sıklığı, laboratuvar"Test gerekmez"
9İş güvenliği ve sigortaKaza ve komşu zararıSorumluluk ve poliçe sözleşmedeSorunun geçiştirilmesi
10Ödeme ve ek işPara ile iş arasındaki dengeÖlçülebilir aşamalar, yazılı ek işİlerlemeye bağlanmayan peşin ödeme
11Teslim ve kusur süreciSorunlar çoğu zaman ilk kışta görünürTutanak, raporlar, yazılı bildirim yolu"Bir şey olursa ararsınız"
12Bitmiş bir işVaadi sahadaki sonuçla karşılaştırmakYerinde ya da videoda gösterilen işYalnızca hazır görseller

Hafriyat firması, makine kiralama ve taahhüt arasındaki fark nedir?

"Hafriyat firması" dendiğinde üç ayrı iş modeli kastedilebilir ve hangisiyle anlaştığınız, sorumluluğun kimde kalacağını belirler. Makine kiralama, bir iş makinesinin operatörüyle birlikte saat ya da gün bazında kiralanmasıdır; işi siz veya müteahhidiniz yönetirsiniz. Birim fiyatlı taahhüt, firmanın işi üstlenip ölçülen miktar (m³, m, m²) üzerinden ödeme aldığı modeldir. Götürü bedelli taahhüt ise tanımlı bir işin tamamının önceden belirlenmiş tek bir bedelle üstlenilmesidir.

Taahhüt modellerinin hukuki çerçevesi eser sözleşmesidir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470. maddesine göre eser sözleşmesi, "yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir." Kanun götürü bedeli 480., değere göre bedeli 481. maddede ayrı ayrı düzenler.

Pratikteki farkı şöyle özetlemek mümkün: 480. maddeye göre götürü bedelde yüklenici, iş öngörülenden fazla emek ve masraf gerektirse bile kural olarak bedelin artırılmasını isteyemez; iş daha az masrafla bitse de iş sahibi bedelin tamamını öder. Kanun, başlangıçta öngörülemeyen durumlar için ayrık hükümler de içerir. Bu yüzden hangi durumların "öngörülmüş" sayılacağını sözleşmede yazmak işinize yarar; somut bir uyuşmazlıkta hukuki destek alınmalıdır.

  • Makine kiralama: İşi yöneten bir şantiye şefiniz ya da müteahhidiniz varsa ve kazı kısa, tanımı net bir işse uygundur. Verim düşerse saat uzar; nakil, döküm, dolgu ve test sizin üzerinizde kalır.
  • Birim fiyatlı taahhüt: Kazı miktarının ya da kaya oranının baştan kestirilemediği işlerde uygundur. Ölçüm yöntemi yazılmazsa son hakedişte "kaç metreküp" tartışması çıkar.
  • Götürü bedelli taahhüt: Projesi, kotları ve kapsamı net işlerde uygundur. Kapsam listesinde olmayan her şey ek iş olarak yeniden fiyatlanır.

Sahada çoğu zaman karma bir model kullanılır: duvar metre ya da metrekare, kazı metreküp, kaya kırımı saat üzerinden fiyatlanır. Karma modelde sorun çıkmaması için her kalemin hangi birimle ölçüleceği tek tek yazılmalıdır. Kazının aşamalarını Kayseri hafriyat sürecini adım adım anlatan rehberimizde, makine türlerinin farkını ise hangi işe hangi iş makinesinin uygun olduğunu anlatan yazıda bulabilirsiniz.

İşin kapsamı ve iş programı hakkında hangi sorular sorulmalı?

Kapsam ve iş programı teklifin iskeletidir: neyin, hangi sırayla ve ne zaman yapılacağı yazılı değilse fiyat karşılaştırması anlamını yitirir. İlk iki soru bu iskeleti kurar ve geri kalan on sorunun cevaplarını yerleştireceğiniz çerçeveyi verir.

1. Kazı, nakil, döküm, duvar, dolgu ve tesviyenin hangisi teklifte, hangisi dışarıda?

Teklifte işin her aşaması ayrı bir satır olarak yazmalı ve her satırın karşısında "dahil" ya da "hariç" ibaresi bulunmalıdır. İşin kapsamı, yüklenicinin bedel karşılığında yapmayı üstlendiği işlerin tam listesidir. Listede olmayan iş, sahada ortaya çıktığında çoğu zaman ek iş olarak yeniden fiyatlanır ve tartışma da burada başlar.

Tipik bir istinat duvarı işinde zincir aşağıdaki halkalardan oluşur. Teklifi bu sıraya göre okuyun ve eksik halkayı firmaya sorun:

  1. Aplikasyon ve kot ölçümü: parsel sınırlarının ve duvar hattının araziye işaretlenmesi; yetkili harita mühendisine yaptırılır.
  2. Kazı: yumuşak zemin kazısı ve kaya çıkarsa kırıcıyla kazı.
  3. Yükleme, nakil ve döküm: kazı fazlasının kamyonla taşınıp izinli sahaya dökülmesi.
  4. Temel: temel kazısı, grobeton (temel altına dökülen ince, donatısız tesviye betonu), demir ve beton.
  5. Duvar gövdesi: harçlı taş örgü, bazalt taş örgü ya da betonarme perde.
  6. Barbakan, filtre çakılı ve arka drenaj borusu.
  7. Duvar arkası dolgu, tabakalar hâlinde sıkıştırma ve test.
  8. Başlık, derz ve yüzey işleri.
  9. Tesviye, saha temizliği ve teslim.

Malzemenin kimden geleceği de kapsamın parçasıdır. Taş, beton, demir, dolgu malzemesi, filtre çakılı ve boruyu kim alıp sahaya getirecek? Şantiye suyu ve elektriği kimden karşılanacak? Bunlar yazılmazsa, firma yalnızca işçilik fiyatı vermiş olabilir ve teklif diğerlerinden yapay olarak düşük görünür.

Kapsam kadar önemli olan, miktarların nereden çıktığıdır. Teklif yerinde yapılan ölçüye mi dayanıyor, yoksa telefonda tarif edilen bir uzunluk üzerine mi kuruldu? Eğimli parsellerde kot farkı biraz değiştiğinde hem kazı hacmi hem de duvarın görünen yüksekliği değişir. Aynı parsel için aynı ölçüyü ve aynı kotları her firmaya vermek, karşılaştırmanın ön koşuludur.

2. İş programı gün gün yazılı mı; yağış ve kış gelirse ne olacak?

İş programı; her aşamanın başlangıç ve bitiş gününü, hangi makinenin ne zaman sahada olacağını ve hava nedeniyle çalışılamayan günlerde sürenin nasıl uzayacağını göstermelidir. İş programı, işin aşamalarını sırası ve süresiyle gösteren takvimdir. "On beş günde biter" gibi tek bir cümle program değil, tahmindir.

Kayseri'de takvimi en çok iki dönem bozar: kış donu ve bahar yağışı. Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün 1931–2025 dönemini kapsayan Kayseri istatistiklerine göre ortalama en düşük sıcaklık Kasım'dan Mart'a beş ay boyunca sıfırın altındadır ve Ocak'ta -6,7 °C'ye iner. Mart, Nisan ve Mayıs'ta ayda ortalama yaklaşık 13 gün yağış görülür; Temmuz ve Ağustos'ta bu sayı 2 gün civarına düşer.

DönemMGM uzun yıllar verisi (1931–2025)Sahadaki karşılığıFirmaya sorulacak
Aralık–ŞubatOrtalama en düşük: Aralık -4,2 °C, Ocak -6,7 °C, Şubat -5,1 °C; ayda yaklaşık 11–13 yağışlı günDonmuş zemin ve donmuş dolgu malzemesi; harç ve betonda soğuk hava önlemi gerekirBu dönemde hangi kalemler durur, açık kazı nasıl korunur?
Mart–MayısOrtalama en düşük: -1,3 °C, 3,3 °C, 6,9 °C; ayda yaklaşık 12,6–13,1 yağışlı gün; Nisan 50,7 mm ve Mayıs 52,2 mm ile yılın en yağışlı aylarıKazı tabanında çamur, şevde yumuşama, makine girişinde saplanmaYağışlı günde iş durursa süre nasıl uzar, bekleme kime ait?
Haziran–EylülTemmuz 2,32 ve Ağustos 1,84 yağışlı gün; ortalama en yüksek sıcaklık Temmuz–Ağustos'ta yaklaşık 31 °CToz; betonun ve harcın hızlı su kaybı; yoğun sezonda makine talebiToz için sulama aracı var mı, beton ve harç nasıl nemli tutulacak?
Ekim–KasımOrtalama en düşük: Ekim 3,6 °C, Kasım -0,8 °C; ayda yaklaşık 7–9 yağışlı günİşi kıştan önce bitirme baskısı; dolgunun ve başlığın kışa kalmasıKış gelirse iş hangi aşamada güvenle bırakılır?

Bu veriler tek bir yılın değil, uzun yılların ortalamasıdır; herhangi bir yıl daha sert ya da daha yumuşak geçebilir. Sahadan bir örnek: Erkilet'teki kademeli istinat duvarı arazi ölçümüyle başladı ve video anlatımına göre yaklaşık beş ay sürdü; yoğun yağışlar yüzünden bir ay ara verildi. Hava bir işi durdurabilir. Önemli olan, durma hâlinde ne olacağının önceden yazılmış olmasıdır.

Programda şu üç cümleyi arayın: aşamaların hangi sırayla yapılacağı, hava nedeniyle çalışılamayan günlerin süreye eklenip eklenmeyeceği ve iş kış ortasında yarım kalırsa açık kazı ile dolgusu yapılmamış duvar arkasının nasıl korunacağı. Bu üç cümle yoksa takvim tartışması işin ortasında başlar.

Makine ve ekip hakkında hangi sorular sorulmalı?

Makine ve ekip soruları, işin sahada hangi araçla, kimin elinde ve kimin yönetiminde yapılacağını ortaya çıkarır. Teklifteki fiyatı ve takvimi gerçekçi kılan şey, bu iki kaynağın programda yazan günde sahada olmasıdır.

3. Makineler firmanın kendi malı mı, kiralık mı?

Makinelerin öz mal ya da kiralık olması tek başına bir kalite ölçütü değildir; asıl soru, programda yazan günde o makinenin sahada olup olmayacağıdır. Kiralık makineyle de iyi iş çıkar. Ama kiralık makinenin takvimi, onu kiralayan başka işverenlerin takvimine de bağlıdır; yoğun sezonda bir günlük kayma haftalara dönüşebilir.

Kendi makinesiyle çalışan firma takvimini daha kolay yönetir, ancak makinesi başka bir şantiyede uzun kalırsa sizin işiniz yine bekleyebilir. Bu yüzden "makine sizin mi?" sorusunun ardından "bu iş için hangi makine, hangi gün, arızalanırsa yerine ne gelecek?" sorusu gelmelidir. Türk Borçlar Kanunu'nun 471. maddesine göre aksine âdet veya anlaşma yoksa işin araç ve gereçlerini yüklenici sağlar; makinenin kiralık olması bu kuralı tek başına değiştirmez.

Teklif aşamasında şunları yazılı isteyin:

  • Sahaya gelecek makinelerin türü ve yaklaşık sınıfı: ekskavatörün tonaj aralığı, kaya için kırıcı ataşmanı, kamyon sayısı.
  • Makinenin sahaya nasıl getirileceği (ör. lowbed dorse ile taşıma) ve giriş yolunun yeterli olup olmadığı.
  • Arıza hâlinde yedek makinenin nasıl sağlanacağı ve bekleme süresinin kime ait olacağı.
  • Makinelerin bakım ve kontrol kayıtları. Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'nin 5. maddesi, ekipmanın kullanılmaya başlamadan önce ve periyodik olarak teknik bakım ve kontrolünün yapılmasını işverenin yükümlülükleri arasında sayar.
  • Toz kontrolü için sulama aracı; özellikle kuru yaz aylarında ve yerleşime yakın sahalarda.

Bizim tarafta durum şöyle: Yunus Özkan İnşaat'ın kepçeler, kamyon filosu, tanker ve sulama araçlarından oluşan kendi makine parkı var; ayrıntısı hakkımızda sayfasında yer alıyor. Makine parkı kaydında paletli ekskavatörün lowbed dorse üzerinde taşınması, taşlı toprakta iri kaya bloklarıyla kazı ve "SULAMA ARACI" yazılı firma tankeri görülebilir.

Kazı ve hafriyat hizmet sayfasında ekskavatörler (14–30 ton), dozerler, kaya kamyonları ve kırıcı ataşmanları listelenir. Yine de sizin için önemli olan makine sayısı değil, işinize hangi makinenin hangi gün geleceğinin yazılmasıdır.

4. Operatör, usta ve şantiyenin sorumlusu kim olacak?

Sahada her gün kimin bulunacağı, kararları kimin vereceği ve duvarı hangi ekibin öreceği teklif aşamasında isimle öğrenilmelidir. Aynı makine, deneyimli bir operatörün elinde komşu duvarın dibinde kontrollü kazar; deneyimsiz birinin elinde aynı kazı şevi bozabilir. Kayseri istinat duvarı ustası ararken de mantık aynıdır: soru "usta var mı?" değil, "bu tip duvarı daha önce örmüş usta hangisi?" olmalıdır.

Operatör tarafında belge konusu 2026'da değişti. Mesleki Yeterlilik Kurumu'nun 23 Mart 2026'da Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğiyle ekskavatör operatörlüğü, mesleki yeterlilik belgesi zorunluluğu getirilen meslekler arasına alındı. Geçiş süreleri ve kapsam için güncel tebliğ metni ve MYK duyuruları esas alınmalıdır. Operatörün belgesini sormak bu yüzden yalnızca bir güven sorusu değildir.

Duvar tarafında ekip yapısı duvar tipine göre değişir. Harçlı taş ve bazalt örgüde taş ustası ile yardımcıları, betonarme perdede kalıp ve demir ekibi çalışır. Sorulacak olan, bu ekibin firmanın kendi ekibi mi yoksa taşeron mu olduğudur. TBK 471. madde, yüklenicinin eseri kendisi yapmak ya da kendi yönetimi altında yaptırmakla yükümlü olduğunu söyler. Taşeron çalışacaksa yönetimin ve sorumluluğun kimde kalacağı sözleşmeye yazılmalıdır.

Son olarak, sahada tek bir sorumlu ve onun telefonu belli olmalıdır. Kamyon gecikti, komşu itiraz etti, kazıda beklenmedik bir boru çıktı: bu anlarda kimi arayacağınızı bilmek, kararın gecikmemesini sağlar. Ruhsatlı yapılarda şantiye şefi ve yapı denetim kuruluşu ayrıca rol alır; onların görevleri ilgili mevzuata ve ruhsata göre belirlenir.

İzin ve belgeler için firmaya ne sorulmalı?

İzin ve belge soruları, işin kâğıt tarafında sorumluluğun kimde kalacağını belirler. Kayseri'de bu tarafın iki ana başlığı vardır: kazıdan çıkan toprağın yasal yoldan taşınıp dökülmesi ve istinat duvarının boyutlarını belirleyen proje ile zemin bilgisi.

5. Hafriyat toprağı nereye dökülecek, belgesi kimin adına alınacak?

Teklifte toprağın hangi döküm sahasına gideceği, taşıyan kamyonların izin belgesi ve atık taşıma-kabul belgesinin kim tarafından, kimin adına alınacağı yazılı olmalıdır. Bu soru iş sahibini doğrudan ilgilendirir: 2004 tarihli Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, izin alma ve toprağı gösterilen sahaya taşıtma yükümlülüğünü toprağın oluşmasına neden olan tarafa bağlar. Bireysel bir işte bu taraf çoğu zaman arsa sahibidir.

Kayseri'de zincir genel hatlarıyla üç halkadan oluşur: parselin bağlı olduğu ilçe belediyesinden alınan Atık Taşıma ve Kabul Belgesi, kamyonların Kayseri Büyükşehir Belediyesi'nden aldığı taşıma izin belgesi ve belediyenin gösterdiği döküm sahası. Hangi belgenin hangi idareden, hangi sırayla alınacağı zamanla değişebilir; güncel uygulama ilgili belediyeden teyit edilmelidir. Ayrıntılı anlatım ve kaynaklar hafriyat toprağı döküm izni rehberimizde yer alıyor.

Teklifi okurken iki teknik ayrıntıya dikkat edin. Birincisi kabarma: kazılan toprak gevşer ve kamyon kasasında yerindekinden daha fazla hacim kaplar. Nakil kamyon sayısıyla, kazı yerinde metreküple ölçülüyorsa iki rakam birbirini tutmaz; hangisinin esas alınacağı yazılmalıdır. Kabarma oranı zemine göre değişir. İkincisi bitkisel topraktır: üstteki verimli toprak ayrı sıyrılıp bahçede yeniden kullanılabilir; dökülecek mi saklanacak mı, baştan konuşulmalıdır.

Kazıdan çıkan toprağın bir kısmının dolguda kullanılması da maliyeti etkiler. Bu karar gözle değil, malzemenin uygunluğunu gösteren laboratuvar deneyleriyle verilir. Teslimde döküm fişlerini ya da taşıma kayıtlarını istemek, toprağın gerçekten izinli sahaya gittiğini belgelemenin en kolay yoludur. "Biz bir yere dökeriz" cevabı, sorunun cevabı değildir.

6. Statik proje ve zemin etüdü kimden gelecek?

İstinat duvarının boyutlarını yetkili inşaat mühendisinin hazırladığı statik proje, zemin parametrelerini ise yetkili kuruluşça hazırlanan zemin etüdü belirler; uygulayıcı firma bu belgelere göre çalışır, onların yerine geçmez. Statik proje, duvarın temel genişliğini, gövde kalınlığını, donatısını ve barbakan düzenini hesapla belirleyen projedir. Zemin etüdü, parseldeki zeminin türünü, taşıma gücünü ve yeraltı suyunu sondaj ve deneylerle ortaya koyan rapordur.

Türkiye'nin büyük bölümü gibi Kayseri de deprem tehlikesi altındadır ve zemin parselden parsele değişir. 2018 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'nin 16. bölümü, istinat yapılarının deprem etkisi altındaki geoteknik tasarımına da kurallar getirir. Bu hesap, duvarın ne kadar toprağı, hangi yük altında ve hangi zeminde tutacağına göre yapılır ve yetkili mühendisin işidir. Duvar yükseldikçe, üstünde yol, bina ya da araç yükü olduğunda veya duvar komşu sınırına geldiğinde proje ihtiyacı belirginleşir.

Firmaya sorulacaklar şunlardır: Projeyi kim hazırlayacak; sizin seçtiğiniz bir mühendis mi, firmanın önerdiği bir büro mu? Proje sahaya ne zaman gelecek, kazı ondan önce mi başlayacak? Teklifteki temel genişliği, duvar kalınlığı ve barbakan aralığı projedekiyle aynı mı? Belediyeden ruhsat ya da izin gerekip gerekmediği ayrı bir konudur; istinat duvarı için ruhsat ve imar iznini anlatan yazımız bu soruyu ele alıyor.

Kırmızı bayrak cümlesi tanıdıktır: "Bu yükseklikte proje gerekmez, biz bu işi gözle yaparız." Usta deneyimi değerlidir ama hesabın yerine geçmez. Açık olmak gerekirse, Yunus Özkan İnşaat bir uygulama firmasıdır; statik proje ve zemin etüdü yetkili mühendislere ve kuruluşlara yaptırılır. Duvar tiplerinin hangi koşulda seçildiğini Kayseri istinat duvarı sayfamızda görebilirsiniz.

İstinat duvarının teknik kalitesi teklifte nasıl anlaşılır?

İstinat duvarının teknik kalitesi teklifte iki detaydan okunur: duvarın arkasında biriken suyun nasıl boşaltılacağı ve duvarın arkasına konan dolgunun nasıl sıkıştırılıp ölçüleceği. Bu iki detay yazılmamışsa teklif yalnızca duvarın görünen yüzünü fiyatlamış olabilir.

7. İstinat duvarında barbakan ve arka drenaj nasıl yapılacak?

Teklifte barbakanların aralığı ve çapı, duvar arkasındaki filtre malzemesi, varsa arka drenaj borusu ve suyun nereye akacağı ayrı ayrı yazılmalıdır. Barbakan, duvar gövdesinden geçirilen ve arkada biriken suyu dışarı veren boru ya da deliktir. Filtre çakılı, barbakanın arkasına konan, suyu geçirip toprağı tutan temiz ve iri daneli malzemedir.

Barbakanın görevi, duvar arkasında suyun birikmesini önlemektir. Biriken su, toprağın itkisine ek olarak duvara bir basınç daha yükler; buna hidrostatik basınç denir. Kayseri'de konunun bir de kış tarafı vardır: MGM verisine göre Kasım–Mart arasında ortalama en düşük sıcaklık sıfırın altındadır ve duvar arkasında kalan su donunca genleşir. Suyu boşaltılan duvar bu döngüden daha az etkilenir.

Filtresiz konan barbakan zamanla tıkanır; toprak boruyu doldurur ve barbakan yalnızca görüntüde kalır. Bu yüzden barbakanla birlikte arkasındaki filtre çakılı, gerekiyorsa geotekstil keçe (toprağın filtreye karışmasını önleyen dokusuz kumaş) ve duvar dibinde boyuna giden delikli drenaj borusu sorulmalıdır. Aralık ve çap gibi ölçüler projeden gelir; teklifte "projesine göre" yazıyorsa proje teklifin ekinde olmalıdır.

Barbakandan çıkan suyun nereye gideceği de sorulmalıdır; komşu parsele, yola ya da kaldırıma akan su yeni bir sorun doğurur. Sahadan örnekler: İncesu OSB'deki doğal taş duvar ve su kanalı işinde, yol altındaki iki gözlü beton menfezin çıkışına barbakanlı taş kanat duvarı yapıldı. Dora Prefabrik istinat duvarının gövdesinde barbakan boruları, Okandan duvarında belirli aralıklarla drenaj boruları vardır. Barbakansız bir istinat duvarı teklifi kırmızı bayraktır.

8. Dolgu hangi testle, kimin ölçümüyle kabul edilecek?

Duvar arkası ve saha dolgusu; tabaka kalınlığı, sıkıştırma ekipmanı ve lisanslı bir laboratuvarın ölçüm sonuçlarıyla kabul edilmeli, testlerin kim tarafından yaptırılıp ödeneceği teklifte yazmalıdır. Kontrollü dolgu, malzemesi deneyle uygun bulunmuş, belirli kalınlıkta tabakalar hâlinde serilip sıkıştırılan ve her tabakası ölçümle kabul edilen dolgudur.

Sıkıştırmanın kanıtı iki deneyin karşılaştırılmasından çıkar. Proktor deneyi, malzemenin laboratuvarda hangi su içeriğinde en yoğun hâle geldiğini bulur. Kum konisi deneyi ise sahadaki tabakanın gerçekte ne kadar sıkıştığını ölçer. Sahadaki değerin laboratuvar değerine oranı şartnamedeki sınırı tutuyorsa tabaka kabul edilir. Raporların nasıl okunacağı Proktor, kum konisi ve CBR testlerini anlatan rehberimizde örnek hesaplarla anlatılıyor.

Firmaya şunları sorun: Tabakalar kaç santim serilecek? Duvarın hemen arkasında hangi ekipman kullanılacak? Duvar dibinde ağır silindir yerine çoğu zaman yetkili mühendisin uygun gördüğü daha hafif sıkıştırma ekipmanı tercih edilir, çünkü aşırı titreşim ve yük duvarı zorlayabilir. Test kaç noktada, hangi tabakada yapılacak? Sonuç tutmazsa tabaka sökülüp yeniden mi serilecek? Laboratuvar ücretini kim ödeyecek?

Kayseri kışı burada da devrededir: donmuş malzemeyle ya da donmuş bir tabakanın üstüne dolgu yapılmaz. Kışa kalan dolgu ilkbaharda yeniden kontrol gerektirebilir. "Silindirle bastırırız, test gerekmez" cevabı, iş sahibini ileride çöken bir kaplama ya da duvar dibinde açılan bir boşlukla baş başa bırakabilir.

Sözleşme, iş güvenliği ve ödeme için hangi sorular sorulmalı?

Hafriyat sözleşmesinde iş güvenliği, sigorta ve ödeme maddeleri, bir şey ters gittiğinde kimin neyi üstleneceğini belirler. Bu bölümdeki bilgiler genel niteliktedir ve hukuki tavsiye yerine geçmez; sözleşme metni gerekirse bir avukata incelettirilmelidir.

9. İş güvenliği ve sigorta kimin üzerinde?

Sahada iş güvenliği önlemlerini kimin alacağı, çalışanların kimin işçisi olduğu ve iş, çalışanlar ile üçüncü kişiler için hangi sigortanın kimin adına yapılacağı sözleşmede netleştirilmeli, gerekirse hukuki destek alınmalıdır. Kazı, hafriyat ve duvar işleri, 5 Ekim 2013 tarihli ve 28786 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'nin Ek-1 listesinde "yapı işleri" arasında sayılır.

Yönetmeliğin 8. maddesi üç noktayı düzenler. Aynı yapı alanında birden fazla işveren veya alt işveren varsa, işveren ya da proje sorumlusu bir sağlık ve güvenlik koordinatörü görevlendirir. İşe başlamadan önce sağlık ve güvenlik planı hazırlanır veya hazırlatılır. İş 30 işgününden fazla sürecek ve devamlı 20'den fazla çalışan istihdam edilecekse ya da 500 yevmiyeden fazla çalışma gerektiriyorsa, işe başlamadan önce çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne bildirim yapılır.

Kazıyı bir firmaya, duvarı başka bir ustaya verdiğinizde aynı alanda birden fazla işveren oluşabilir; koordinasyonun kimde olacağı bu yüzden yazılmalıdır. Kazı, işin en riskli aşamasıdır: şev göçmesi, komşu yapının temelinin açığa çıkması, yer altındaki su, doğalgaz ya da elektrik hatlarına zarar. Kazı ve iksa kararları yetkili teknik personel gözetiminde verilmeli ve uygulanmalıdır; ayrıntılar kazı güvenliği, şev açısı ve iksa yazımızda.

İşe başlamadan komşu yapıların fotoğraflanması ve altyapı hatlarının yerinin ilgili kurumlardan öğrenilmesi, ileride doğabilecek tartışmayı kısaltır. Sigorta tarafında sorulacaklar şunlardır: Çalışanların sosyal güvenlik kaydı var mı? İşe ve üçüncü kişilere verilebilecek zararlar için poliçe yapılacak mı; yapılacaksa teminatı ne, kimin adına ve hangi süre için? Doğru cevap işin büyüklüğüne ve tarafların yapısına göre değişir; önemli olan, cevabın sözlü güvence olarak kalmayıp sözleşmeye yazılmasıdır.

10. Ödeme hangi ilerlemeye bağlı, ek iş nasıl yazılacak?

Ödeme, ölçülebilir ve fotoğrafla belgelenebilir aşamalara bağlanmalı; ek iş ise başlamadan önce yazılı onay, miktar ve birim fiyatla kayda geçirilmelidir. Hakediş, belli bir dönemde yapılan işin ölçülüp belgelendiği ve buna göre yapılan ara ödemedir. Hakedişin sağlıklı yürümesi için ödeme planı, iş programıyla aynı aşamalara bölünmelidir.

TBK 479. maddeye göre iş sahibinin bedel ödeme borcu kural olarak eserin teslimi anında muaccel olur; yani ödenmesi istenebilir hâle gelir. İşin parça parça teslimi ve bedelin parçalara göre belirlenmesi kararlaştırılmışsa, her parçanın bedeli o parçanın tesliminde muaccel olur. Aşamalı ödeme, bu ikinci yolun sözleşmeye yazılmış hâlidir ve şöyle bölünebilir:

  1. Mobilizasyon ve kazının tamamlanması (kazı tabanı fotoğrafı ve ölçüsüyle).
  2. Temelin tamamlanması (beton öncesi demir ve temel genişliği fotoğrafıyla).
  3. Duvar gövdesinin belirli bir uzunluğa ya da yüksekliğe ulaşması.
  4. Barbakan, filtre çakılı, dolgu ve sıkıştırma testlerinin tamamlanması.
  5. Başlık, tesviye, saha temizliği ve teslim tutanağı.

Her aşamanın ödemesi, o aşamanın nasıl ölçüleceğine bağlıdır. Duvar metrekareyle fiyatlanıyorsa ölçü temel üstünden mi, yalnızca görünen yüzeyden mi alınacak? Kazı metreküpse yerinde hacim mi, kamyon sayısından çıkan gevşek hacim mi esas? İlerlemeye bağlanmamış büyük bir peşin ödeme, iş sahibinin pazarlık gücünü baştan zayıflatır.

Ek iş ve değişiklik nasıl yazılmalı?

Kazı sırasında kaya çıkması, komşunun duvarın uzatılmasını istemesi, kotun değişmesi ya da ek barbakan gerekmesi sık görülen ek iş sebepleridir. Telefonla verilen "şunu da yapıverin" talimatı, anlaşmazlıkların en yaygın başlangıcıdır. Her değişiklik başlamadan önce tarih, tarif, miktar, birim fiyat ve süreye etkisiyle yazılmalı ve iki tarafça onaylanmalıdır; kısa bir mesaj yazışması bile hiç kayıt olmamasından iyidir.

Kaya kazısı, ek barbakan ya da fazladan dolgu gibi ihtimali yüksek kalemler için birim fiyatı teklif aşamasında almak, sonradan pazarlığı önler. Götürü bedelli bir sözleşmede bu kalemlerin kapsamda olup olmadığı yazılmamışsa, tartışma TBK 480. maddenin somut olaya nasıl uygulanacağına kalır; bu belirsizlik iki taraf için de risklidir.

Teslimden sonrası ve firmanın geçmiş işleri nasıl sorgulanır?

İstinat duvarının ve dolgunun gerçek sınavı, teslimden sonraki ilk yağışlı dönem ve ilk kıştır. Bu yüzden teslimde verilecek belgeler ve firmanın daha önce bitirdiği işler, imzadan önce sorulması gereken konulardır.

11. Teslimde ne verilecek, kusur çıkarsa süreç nasıl işleyecek?

Teslimde bir tutanak, ölçü ve fotoğraf kayıtları, test raporları ve döküm belgeleri verilmeli; teslim sonrası kusur bildiriminin nasıl yapılacağı ve hangi süre içinde ele alınacağı sözleşmede yazılı olmalıdır. Bu belgeler, bir gün duvarda sorun çıkarsa nedenini bulmanın ve sorumluluğu konuşmanın dayanağıdır.

Türk Borçlar Kanunu'nun 474. maddesine göre iş sahibi, eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek zorundadır. 475. madde ise ayıp hâlinde iş sahibinin seçimlik haklarını (sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım) sayar. Hangi hakkın hangi koşulda kullanılabileceği somut olaya bağlıdır; uyuşmazlıkta hukuki destek alınmalıdır.

Teslim dosyasında şunlar bulunmalıdır:

  • Teslim tutanağı: tarih, teslim edilen işin tarifi ve varsa eksikler listesi.
  • Dolgudan önce çekilmiş barbakan, filtre çakılı ve drenaj borusu fotoğrafları.
  • Sıkıştırma test raporları ve laboratuvar bilgisi.
  • Döküm fişleri veya taşıma kayıtları.
  • Uygulanan proje ve sahada yapılan değişikliklerin yazılı kaydı.
  • Fatura ve ödeme belgeleri.

İlk kıştan sonra duvarı bir kez daha gözden geçirin. Barbakanlardan yağış sonrası su geliyor mu; gövdede yeni çatlak, öne eğilme ya da dolgu yüzeyinde çökme var mı? Bu belirtilerin ne anlama geldiğini istinat duvarında çatlak ve çökme belirtilerini anlatan yazımızda ele aldık. Garanti süresi ve kapsamı sözleşmede yazılı olmalıdır; sınırsız ya da süresiz bir garanti vaadi, kapsamı belirsiz bir vaattir.

12. Firma bitirdiği bir işi videoyla ya da yerinde gösterebiliyor mu?

Firmanın bitirdiği en az bir işi yerinde ya da videoda görmek, teklifteki vaadi sahadaki sonuçla karşılaştırmanın en kısa yoludur. Fotoğraf seçilebilir ve kırpılabilir; bir saha videosu ya da yerinde ziyaret ise duvarın tamamını, barbakan çıkışlarını ve çevresini birlikte gösterir.

Bitmiş bir işe bakarken şunlara dikkat edin: Barbakan çıkışları duvar boyunca düzenli mi, dibinde su izi ya da çamur birikintisi var mı? Derzler düzgün ve dolu mu? Başlık, yani duvarın tepesindeki kapak düz ve çatlaksız mı? Duvar arkasındaki dolgu yüzeyinde çanaklaşma var mı? Mümkünse en az bir kış geçirmiş bir iş isteyin; Kayseri'de zayıf detaylar çoğu zaman donma-çözülme döngüsünden sonra görünür.

Sorular da önemlidir: Bu iş nerede, kimin için yapıldı? Sizin işinizle aynı tipte ve benzer yükseklikte mi? Aynı ekip mi yaptı? Dizin sitelerindeki yorumlar bir fikir verir ama tek başına kanıt değildir. Adresi ya da sahibi söylenemeyen işler, başka kaynaklardan alınmış görseller ve yalnızca bitmiş yüzün yakın çekimi temkinli olmanızı gerektirir.

Kazıyı bir firmaya, duvarı başka bir ustaya vermek mantıklı mı?

Kazıyı bir firmaya, duvarı başka bir ustaya vermek mümkündür ve bazı işlerde mantıklıdır; ancak iki iş arasındaki bekleme, açık kalan kazı şevi ve duvar arkası dolgu gibi ara yüzlerin sorumlusu yazılı belirlenmezse risk iş sahibine kalır. Karar işin büyüklüğüne, riskine ve sizin yönetim kapasitenize göre verilir.

DurumDaha uygun modelNeden?
Küçük bahçe, düşük kot farkı, güvendiğiniz bir duvar ustası varMakine kiralama + usta (parçalı)İş kısa, koordinasyon yükü düşük; dolgu ve nakli kimin yapacağı yine yazılmalı
Yüksek istinat duvarı, komşu sınırında kazıKazı, duvar ve dolguyu birlikte üstlenen tek yükleniciŞevin açık kalma süresi kısalır; sorumluluk tek elde toplanır
Sanayi sahası ya da site çevresi, çok kalemli işTek yüklenici ya da ana yüklenici + yazılı alt yükleniciProgram, döküm, test ve teslim tek takvimde yürür
Müteahhidin kendi şantiye şefi var, yalnızca kazı lazımOperatörlü makine kiralamaYönetim zaten sizde; ölçü ve verim takibini siz yaparsınız
Kış öncesi sıkışık takvimMakineyi ve ekibi aynı takvimde yöneten tarafAşamalar arası bekleme kaybı azalır

Parçalı modelde en çok şu boşluklar sorun çıkarır:

  • Kazı biter, usta iki hafta sonra gelir; bu sürede yağış alan şev yumuşar, kazı tabanı çamurlaşır.
  • Duvar biter, dolgu için makine bulunamaz; duvar arkası haftalarca açık kalır.
  • Barbakan arkasındaki filtre çakılını kimin getireceği iki taraf arasında boşta kalır.
  • Kazı fazlası, duvar ustasının sahayı devraldığı gün hâlâ sahadadır.
  • Bir kusur çıktığında kazıcı "duvardan", usta "kazıdan" der.

Parçalı çalışacaksanız, iki teklifin kapsamını yan yana koyup aradaki işleri (dolgu, filtre, nakil, test) kime verdiğinizi yazın. Tek yükleniciyle çalışacaksanız da yüklenicinin hangi işi taşerona vereceğini sorun.

Hafriyat ve istinat teklifleri kalem kalem nasıl karşılaştırılır?

Teklif karşılaştırma, toplam rakamlardan önce aynı kalemlerin aynı birimle ve aynı miktarla yazılıp yazılmadığına bakılarak yapılır. Eksik kalem içeren düşük teklif, çoğu zaman daha ucuz değil, daha az iş içeren tekliftir. Karşılaştırmayı şu sırayla yapın:

  1. Aşağıdaki tablodan kendi kalem listenizi çıkarın.
  2. Her teklifi bu listeye satır satır yerleştirin; olmayan kalemi boş bırakın.
  3. Birimleri eşitleyin: biri metre, öteki metrekare yazıyorsa ölçü yöntemini sorun.
  4. Miktarların kaynağını sorun: yerinde ölçü mü, projeden metraj mı, tahmin mi?
  5. "Hariç" ya da boş kalan kalemleri her firmadan ayrıca fiyatlatın.
  6. Vergi ve fatura durumunu aynı esasa getirin.
  7. Süreyi, ödeme planını ve ek iş birim fiyatlarını yan yana koyun.
KalemTipik birimMiktar nasıl belirlenir?Teklifte yoksa
Mobilizasyon (makinenin sahaya getirilip götürülmesi)Götürü ya da seferMakine türü ve mesafeSonradan "nakliye" adıyla ayrıca istenebilir
Aplikasyon ve kot ölçümüGötürüYetkili harita mühendisiDuvar yanlış hatta ya da kotta yapılabilir
Kazı (normal zemin)m³Kot farkı ve alan; yerinde hacimTeklif karşılaştırılamaz
Kaya kazısı / kırıcım³ ya da saatSahada tespit; ayrı birim fiyatEn sık çıkan ek iş kalemi
Yükleme, nakil ve dökümm³ ya da seferKabarma dahil gevşek hacimToprağın nereye gittiği belirsiz kalır
Temel (grobeton, demir, beton)m³ ve kgStatik projeTemel projeden küçük yapılabilir
Duvar gövdesim ya da m²Görünen yüz mü, temelden mi?Aynı rakam farklı alanı fiyatlıyor olabilir
Barbakan, filtre çakılı, drenaj borusuAdet ve mProjedeki aralık ve uzunlukKırmızı bayrak: suyu boşaltılmayan duvar
Duvar arkası dolgu ve sıkıştırmam³Proje kesitleriSonradan çökme ve boşluk riski
Sıkıştırma testleriAdetŞartname ve tabaka sayısıDolgunun kabul belgesi olmaz
Başlık ve derzmDuvar uzunluğuDuvar üstten su alır
Tesviye ve saha temizliğim² ya da götürüSaha alanıMoloz ve fazla toprak sahada kalır
Sulama ve toz kontrolüGötürüMevsim ve yerleşime yakınlıkKomşu şikâyeti, işin durması

Bu yazıda rakam vermiyoruz, çünkü aynı tablo iki farklı parselde çok farklı toplamlar üretir ve fiyat zamanla değişir. Metrekare maliyetini değiştiren etkenleri Kayseri istinat duvarı fiyatlarını etkileyen etkenler sayfasında ayrıntılı bulabilirsiniz.

Teklifler arasındaki fiyat farkı neden bu kadar büyük çıkıyor?

Teklifler arasındaki büyük fark çoğu zaman aynı işin farklı fiyatlanmasından değil, farklı işlerin fiyatlanmasından doğar: biri barbakanı, testi, dökümü ve kaya kazısını içerir, öteki içermez. Kapsam eşitlendikten sonra kalan fark ise gerçek maliyet ve yöntem farkıdır ve genellikle şu etkenlerden gelir:

  • Duvar tipi: Harçlı taş, bazalt taş örgü ve betonarme perde farklı malzeme, ekip ve süre ister.
  • Yükseklik ve yük: Duvar yükseldikçe ve üstünde yol ya da yapı yükü oldukça temel ve gövde büyür.
  • Zemin: Kayalı zemin kırıcı ister; yumuşak ya da sulu zemin temel ve su detayını değiştirir.
  • Erişim: Dar sokak, eğimli giriş ya da komşu yapıya yakınlık makine seçimini ve hızı belirler.
  • Nakil mesafesi ve döküm sahası: Toprağın kaç sefer ve ne kadar uzağa gideceği maliyeti doğrudan etkiler.
  • Dolgu malzemesi: Sahadaki toprak uygun mu, yoksa dışarıdan malzeme mi gelecek?
  • Mevsim: Kış önlemleri ve bahar yağışı süreyi uzatır.
  • Ödeme koşulları ve fatura: Vergi dahil mi, ödeme ilerlemeye bağlı mı?

Bir teklif diğerlerinden belirgin biçimde düşükse önce eksik kalem arayın; sonra firmaya bu fiyata neyi, hangi yöntemle yapacağını yazılı sorun. Düşük fiyatın makul bir açıklaması olabilir: makine zaten yakındaki bir şantiyededir ya da kazı fazlası komşu bir işte dolgu olarak kullanılacaktır. Açıklama yazıya geçmiyorsa fark büyük ihtimalle sahada ek iş olarak geri döner.

Hafriyat sözleşmesinde hangi maddeler bulunmalı?

Hafriyat ve istinat duvarı sözleşmesinde en az şu maddeler bulunmalıdır: taraflar ve iş yeri, kapsam, teknik ekler, bedel türü, ödeme planı, iş programı, gecikme, ek iş usulü, hafriyat belgeleri, iş güvenliği, sigorta, komşu ve altyapı, testler, teslim ve kusur süreci. Aşağıdaki tablo genel bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir; sözleşme metni gerekirse bir avukata incelettirilmelidir.

MaddeNeden önemli?Ne yazmalı?
Taraflar ve iş yeriKimin kime karşı sorumlu olduğunu belirlerTarafların açık kimliği, ada ve parsel, işin adresi
İşin kapsamıEk iş tartışmasının ana kaynağıdırKalem listesi; her kalem için dahil ya da hariç; ekli keşif özeti
Teknik eklerDuvarın nasıl yapılacağı sözle değil çizimle belirlenirStatik proje, zemin etüdü, detay çizimleri, malzeme tarifi
Bedel türüGötürü ve birim fiyat farklı sonuç doğurur (TBK 480–481)Götürü mü, birim fiyat mı; birim fiyatlar ve ölçüm yöntemi
Ödeme planıPara ile iş arasındaki dengeyi kurarAşamalar, her aşamanın kabul ölçütü, ödeme günü
İş programıGecikmenin ölçüsü programdırAşama tarihleri; hava nedeniyle durma ve süre uzatımı kuralı
GecikmeProgramın yaptırımı olmazsa takvim kâğıtta kalırGecikme hâlinde izlenecek yol ve bildirim usulü
Ek iş ve değişiklikTelefonla verilen talimat ispat sorunu yaratırYazılı onay şartı, birim fiyat, süreye etkisi
Hafriyat toprağı ve belgelerYükümlülük iş sahibine dönebilirDöküm sahası, belgeleri kimin alacağı, teslimde verilecek kayıtlar
İş güvenliğiKazı işin en riskli aşamasıdırSorumlu taraf, koordinasyon, sağlık ve güvenlik planı
SigortaKaza ve üçüncü kişi zararıPoliçe türü, teminat, kimin adına ve hangi süre için
Komşu ve altyapıHasarın sonradan tespiti zordurİş öncesi tespit, altyapı hatlarının yeri, zarar hâlinde süreç
Testler ve kabulDolgunun kanıtı rapordurTest türü, sıklığı, laboratuvar, ücreti kimin ödeyeceği
TeslimGözden geçirme ve ayıp bildirimi teslimden sonra yapılır (TBK 474)Teslim tutanağı ve teslim dosyasının içeriği
Kusur sonrası süreçSorunlar çoğu zaman ilk kışta görünürBildirim usulü, müdahale süresi, garanti süresi ve kapsamı
UyuşmazlıkAnlaşmazlıkta yol haritası verirTarafların başvuracağı çözüm yolu; hukukçuya danışılarak yazılır

Tablodaki maddelerin hiçbiri karmaşık bir hukuk dili gerektirmez. Çoğu, keşifte konuşulan şeylerin tarih ve imzayla kâğıda geçirilmesidir. Basit ve açık bir metin, kalın ama belirsiz bir metinden daha çok işe yarar.

Hangi cevaplar kırmızı bayraktır?

Aşağıdaki cevaplardan biri tek başına bir firmayı elemeye yetmeyebilir; ama ikisi üçü bir aradaysa teklifi yeniden ve yazılı istemek ya da başka bir firmaya bakmak yerinde olur.

  • Yazılı kapsam yok; teklif tek satır: "istinat duvarı, götürü".
  • Keşif yapılmadan, telefondaki tarif üzerine kesin fiyat verilmesi.
  • "Bu duvara proje gerekmez, zemin etüdüne de gerek yok" denmesi.
  • Barbakansız ya da filtre malzemesi yazılmamış istinat duvarı teklifi.
  • Hafriyat toprağının nereye döküleceği sorulunca net bir cevap verilmemesi.
  • Dolgu için "test gerekmez, silindirle bastırırız" denmesi.
  • Makinenin türünün ve sahaya geleceği günün söylenememesi.
  • Sahadaki sorumlunun ve duvarı örecek ekibin belli olmaması.
  • İş güvenliği ve sigorta sorularının geçiştirilmesi.
  • İlerlemeye bağlanmamış, işin büyük bölümünü karşılayan peşin ödeme istenmesi.
  • Ek iş için yazılı onay usulüne karşı çıkılması.
  • Bitmiş bir işin yerinde ya da videoda gösterilememesi.
  • Kesin ve sınırsız vaatler: "hiç çatlamaz", "süresiz garanti".

İş sürerken iş sahibi sahada neyi kontrol edebilir?

İş sahibi teknik denetimin yerine geçmez; ama birkaç kritik anda sahada bulunup fotoğraf çekmek, işin sonunda bir daha görülemeyecek detayları kayıt altına alır. Kontroller güvenli mesafeden yapılmalı; kazı çukuruna ve çalışan makinenin dönüş alanına girilmemelidir.

  1. Kazıdan önce: komşu yapıların, yolun ve mevcut duvarların fotoğrafı.
  2. Kazı bitince: kazı tabanı ve şev; çatlak, su sızıntısı ya da beklenmedik boru var mı?
  3. Temel betonundan önce: temel genişliği ve demirler projedekiyle uyumlu mu?
  4. Duvar yükselirken: barbakanlar projedeki aralıkla yerleşiyor mu?
  5. Dolgudan önce: barbakan arkasındaki filtre çakılı, varsa geotekstil ve drenaj borusu.
  6. Dolgu sırasında: tabakalar ince ince mi seriliyor, test günü ne zaman?
  7. Nakil süresince: döküm fişleri ya da taşıma kayıtları birikiyor mu?
  8. Teslimde: tutanak, raporlar, fotoğraflar ve faturalar eksiksiz mi?

Bu kontrollerin en değerlisi beşincisidir. Dolgu bir kez yapıldıktan sonra duvarın arkasında ne olduğunu görmek için kazmak gerekir; dolgudan önce çekilmiş birkaç fotoğraf ise yıllar sonra bile duvarın arkasını anlatır. Teknik bir şüpheniz varsa kararı yetkili teknik personele bırakın ve işin onun gözetiminde sürmesini isteyin.

Keşif görüşmesine hangi bilgilerle gidilmeli?

Keşif görüşmesine tapu ve imar bilgisi, varsa proje ve zemin raporu, parselin fotoğrafları, istenen kotlar ve komşu sınırına dair bilgilerle gitmek, tekliflerin aynı varsayıma dayanmasını sağlar. Her firmaya aynı bilgi paketini vermek, karşılaştırmanın kendisidir.

  • Ada ve parsel numarası; varsa imar durumu belgesi.
  • Varsa statik proje, zemin etüdü ve vaziyet planı.
  • Parselin farklı açılardan fotoğrafları ve mümkünse kısa bir video.
  • Duvarın nereden nereye, hangi yükseklikte isteneceği; üst ve alt kotlar.
  • Duvarın üstünde yol, otopark, bina ya da bahçe olup olmayacağı.
  • Komşu yapıların ve sınırın durumu; varsa eski duvar.
  • Bildiğiniz altyapı hatları: su, kanalizasyon, doğalgaz, elektrik.
  • Makinenin sahaya giriş yolu ve kamyonun yanaşabileceği nokta.
  • İşin bitmesi gereken tarih ve bunun nedeni.

Keşifte firmanın neye baktığı da bir cevaptır. Kotları ölçen, komşu duvarının temelini soran, suyun nereden geldiğine bakan ve döküm sahasını konuşan bir ekip, işi şimdiden planlamaya başlamıştır. Yalnızca duvarın uzunluğunu adımlayıp fiyat söyleyen bir yaklaşım ise sorunun yarısını görmüştür.

Kayseri'de hafriyat ve istinat duvarını birlikte yürüten projeler ne gösteriyor?

Kazı, hafriyat, dolgu ve duvar tek yüklenicinin takviminde yürüdüğünde aşamalar arasındaki bekleme kısalabilir; Yunus Özkan İnşaat'ın yayımlanmış proje kayıtları bu işlerin kapsamını ve süresini künyeyle gösteriyor. Aşağıdaki süreler proje videolarının yazısına göredir ve yalnızca o projeye aittir.

ProjeYerDuvarÖlçüKapsam ve süre
OkandanKayseri, yol kenarıBazalt taş örgü; C25 beton ve demirle gizli kiriş; belirli aralıklarla drenaj boruları; taş tozu, mermer tozu ve beyaz çimentolu beyaz derz120 mDuvar, kazı, dolgu ve hafriyat birlikte: 33 gün
His DoraKayseri, sanayi tesisi sahası kenarıHarçlı bazalt taş; harçta taş tozu ve yoğun çimento; beton başlık145 m uzunluk, 4 m yükseklikHafriyat dahil: 11 gün
Dora Prefabrikİncesu OSB, sanayi tesisiTaş dokulu yüzey, siyah oksit boya, gövdede barbakan borularıYol boyunca 120 m, ortalama 4,5 m yükseklikHafriyat dahil: 18 gün

Bu tablo bir süre vaadi değildir. Başka bir parselde aynı uzunluktaki duvar; zemine, yüksekliğe, erişime, projeye ve mevsime göre daha uzun ya da daha kısa sürebilir. Erkilet örneğinde yağış yüzünden bir aylık ara verildiğini hatırlayın. Tablonun gösterdiği şey, kazı ile duvar arasında el değiştirme olmadığında işin tek bir takvimde yürüyebildiğidir.

Firmanın kendini anlattığı belgeler de bir kanıt kaynağıdır; Yunus Özkan İnşaat kurumsal kataloğu çevrimiçi okunabilir. Statik proje ve zemin etüdü bizim işimiz değildir; yetkili mühendislere ve kuruluşlara yaptırılır, uygulama bu belgelere göre yürütülür. Bu yazıdaki 12 soruyu keşif sırasında bize de sorabilirsiniz; cevapları yazılı istemeniz yerinde olur.

Kayseri'de hafriyat ve istinat duvarı için keşif nasıl istenir?

Keşif istemek için parselin konumunu, birkaç fotoğrafını ve varsa proje ile zemin raporunu telefonla ya da WhatsApp'tan paylaşmanız yeterlidir. Yunus Özkan İnşaat, İncesu OSB'deki merkezinden Kayseri ve çevresinde ücretsiz keşif yapar; keşifte kazı, nakil, duvar, barbakan, dolgu ve tesviye kalemleri sahada birlikte konuşulur. 0533 771 11 82 numarasını arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz. Duvar tipleri ve uygulama yöntemi için istinat duvarı hizmet sayfamıza göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular