Yunus İnşaat Logo
Kayseri'de Kışın Beton Dökümü, Kazı ve Taş Duvar: Ay Ay Mevsim Planı
İnşaat1 Kasım 202630 dk okumaYunus Özkan İnşaat Ekibi

Kayseri'de Kışın Beton Dökümü, Kazı ve Taş Duvar: Ay Ay Mevsim Planı

Kısa cevap: Kayseri'de kışın beton dökümü yapılabilir, ama TS 1248'deki soğuk hava önlemleriyle: şantiyeye gelen taze betonun sıcaklığı en az +5 °C olmalı, beton en az 4 MPa basınç dayanımına ulaşana kadar dondan korunmalı, yüzey örtülmeli ve gerekirse ısıtılmalıdır. MGM verilerine göre Kayseri'de aralıktan marta aylık ortalama sıcaklık +5 °C'nin altındadır. Bu yüzden kışın kazı çoğu gün sürer, beton ve harçlı taş duvar önlemle yapılır, donmuş zemine dolgu ve parke ertelenir. Son karar hava tahminine ve şantiye koşuluna göre verilir.

Aşağıdaki rehber; Kayseri'nin uzun yıllar iklim verisini, beton, kazı, dolgu, taş duvar ve parke taşı için ayrı ayrı kuralları ve ay ay bir iş takvimini bir arada veriyor. Her bölüm kendi sorusunu cevaplar; ihtiyacınız olan başlığa doğrudan geçebilirsiniz.

Kayseri'de kışın beton dökülür mü?

Evet, Kayseri'de kışın beton dökülür; fakat günlük ortalama sıcaklığın art arda üç gün +5 °C'nin altında kaldığı dönemlerde döküm, TS 1248'deki soğuk hava önlemleri alınmadan yapılmamalıdır. Önlemsiz dökülen beton, ilk gecelerde donarsa kalıcı hasar alır ve bu hasar çoğu zaman aylar sonra çatlak, pullanma ya da düşük dayanım olarak ortaya çıkar.

TS 1248, anormal (soğuk ve sıcak) hava şartlarında betonun hazırlanması, dökümü ve bakımı için kuralları veren Türk standardıdır. Normal hava koşulları için TS 1247 kullanılır. Türkiye Hazır Beton Birliği'nin (THBB) soğuk hava bülteninde aktarıldığı gibi TS 1248, art arda üç gün günlük ortalama sıcaklığın +5 °C'nin altında olduğu ve bu sürede hiçbir yarım günün +10 °C'yi geçmediği durumu "beton için soğuk hava" sayar.

Kayseri için bu tanım istisna değil, kışın olağan hâlidir. MGM'nin Kayseri il istatistiklerinde (1931–2025) aylık ortalama sıcaklık aralıkta 0,8 °C, ocakta −1,5 °C, şubatta 0,3 °C, martta 4,9 °C'dir. Dört ay boyunca ortalama sıcaklık +5 °C'nin altında kalır; kasım da 5,6 °C ile sınırın hemen üstündedir.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın bazı il müdürlükleri bu konuda yapı denetim kuruluşlarına ve belediyelere yazı gönderir. Örneğin Çanakkale İl Müdürlüğü'nün 2025 tarihli yazısı, ortalama sıcaklığın peş peşe üç gün +5 °C'nin altında kaldığı günlerde önlem alınmadan beton dökülmemesini ve tüm inşaatlarda TS 1248 önlemlerinin uygulanmasını ister. Kayseri'deki güncel uygulama, işin yapı denetim kuruluşundan ve ilgili il müdürlüğünden teyit edilmelidir.

Kayseri kışı inşaat için ne kadar sert? MGM verileri

MGM'nin Kayseri il istatistiklerine göre (1931–2025) kasımdan marta beş ay boyunca ortalama en düşük sıcaklık sıfırın altındadır; ocakta −6,7 °C'ye iner ve ölçülen en düşük değer 6 Ocak 1942'de kaydedilen −32,5 °C'dir. Aynı kayıtlarda aralık ayının en düşük değeri −28,4 °C, kasımınki −20,7 °C, nisanınki −11,6 °C'dir.

AyOrtalama sıcaklık (°C)Ortalama en düşük (°C)Ortalama en yüksek (°C)Yağışlı günGünlük güneşlenme (saat)Don sıklığı (%)Saha için anlamı
Ekim11,93,620,57,36,720,3Gece donları başlar; kış öncesi son rahat dönem
Kasım5,6−0,813,28,74,862,9Gece donu sıklaşır; beton ve harçta önlem gerekir
Aralık0,8−4,26,711,92,981,5Soğuk hava koşulu yaygındır; güneşlenme en azdır
Ocak−1,5−6,74,312,63,089,2En soğuk ay; gündüz bile sıcaklık düşük kalır
Şubat0,3−5,16,311,44,082,2Kar ve eriyen kar; çamur ve erişim sorunu
Mart4,9−1,311,613,14,962,1Çözülme ve yağış birlikte; zemin en yumuşak hâlinde
Nisan10,73,317,812,66,220,8Sezon açılır; tek tük don geceleri görülür
Mayıs15,16,922,613,08,33,3Yağışlı ama neredeyse donsuz; iş temposu artar

Sıcaklık, yağışlı gün ve güneşlenme sütunları MGM Kayseri il istatistiklerinden (1931–2025), don sıklığı sütunu ise MGM'nin Türkiye Don Takvimi çalışmasındaki Kayseri grafiğinden (1971–2010) alınmıştır. Ölçümler il merkezindeki istasyona aittir; Erciyes'e yakın yüksek kesimlerde, rüzgâra açık sırtlarda ve kuzeye bakan yamaçlarda koşullar daha sert olabilir.

Donlu gün ne demek, Kayseri'de don kaç ay sürer?

Donlu gün, MGM tanımıyla standart siper içindeki hava sıcaklığının 0 °C'nin altına düştüğü gündür. MGM Türkiye Don Takvimi sayfasındaki Kayseri grafiğinde don sıklığı ocakta %89,2, şubatta %82,2, aralıkta %81,5'tir. Kasım ve martta %62–63'e, nisan ve ekimde %20 dolayına iner; mayısta %3,3, eylülde %2,6'dır.

Saha diliyle bu, ekimden mayısa kadar gece donu ihtimalinin iş programına yazılması demektir. Ocak ve şubatta don neredeyse her gecedir; kasım ve martta günlerin çoğunda görülür; nisan ve ekimde ise "olmaz" denilemeyecek sıklıktadır. MGM'nin 1991–2020 mevsim normallerinde ocak ayının ortalama en düşük sıcaklığı −5,4 °C'dir; son dönem biraz daha ılık olsa da kış yine donla geçer.

Kar, yağış ve kısa gün işi nasıl etkiler?

Kar, yağış ve kısa gün; kazıyı yavaşlatır, taze betonun ve harcın gündüz alacağı ısıyı azaltır, ıslak zeminin kurumasını geciktirir. MGM kayıtlarında Kayseri'de ölçülen en yüksek kar kalınlığı 51 cm'dir (19 Şubat 2008). Aralıktan mayısa her ay ortalama 11–13 gün yağışlıdır; yani kış sonu ve ilkbahar, sahada su ile en çok uğraşılan dönemdir.

Günlük ortalama güneşlenme süresi aralıkta 2,9 saat, ocakta 3,0 saattir; temmuzda bu süre 11,9 saate çıkar. Güneşin az olması, gündüz döküm yapılsa bile betonun güneşten ısı kazanmayacağı ve sahanın akşam erkenden karanlığa gireceği anlamına gelir. Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'nin Ek-4'ü yapı işlerinin gündüz yapılmasını esas alır; gün ışığı yetmediğinde uygun yapay aydınlatma ister.

Soğuk havada beton neden sorun olur?

Soğuk hava betonda iki ayrı sorun yaratır: priz ve dayanım kazanma yavaşlar; beton henüz yeterli dayanıma ulaşmadan donarsa iç yapısı kalıcı olarak zarar görür. İlki işi uzatır, ikincisi yapıyı zayıflatır. Kışın beton dökümünde bütün önlemler bu iki sorunun önüne geçmek içindir.

Priz, taze betonun akışkanlığını yitirip katılaşmaya başlamasıdır. Hidratasyon ise çimentonun suyla tepkimeye girip dayanım kazandığı ve bu sırada ısı açığa çıkardığı kimyasal süreçtir. THBB'nin bülteninde verilen örneğe göre hava sıcaklığının 21 °C'den 10 °C'ye inmesi, priz süresini yaklaşık 6 saatten 11 saate çıkarır. Sıcaklık düştükçe kalıp daha geç alınır, iş daha uzun sürer.

Donma tarafı daha ciddidir. Aynı bültene göre betondaki serbest su genellikle −2 ile −4 °C arasında donmaya başlar, −4 °C'de hidratasyon durur. Su donarken hacmi yaklaşık %9 artar ve gözeneklerde iç gerilme oluşturur. Erken yaşta dona maruz kalan betonun 28 günlük basınç dayanımı %50'ye kadar düşebilir ve bu hasar sonradan telafi edilemez.

Taze beton sıcaklığı kaç derece olmalı?

TS EN 206 ve tamamlayıcısı TS 13515'e göre dökülecek taze betonun sıcaklığı en az +5 °C olmalıdır; THBB, soğuk havada beton sıcaklığının +10 °C'nin altında olmasını genelde önermez. Bakanlık il müdürlüklerinin yazılarında üst sınır 35 °C, arzu edilen aralık 15–20 °C olarak geçer. Buradaki değer hava sıcaklığı değil, mikserden boşalan betonun kendi sıcaklığıdır.

Bu yüzden beton sıcaklığı döküm öncesinde, sırasında ve sonrasında ölçülüp kaydedilmelidir. Aynı yazılar, yapı denetim kuruluşlarının, hazır beton üreticilerinin ve yapı laboratuvarlarının bu sınırlar dışındaki betonun özel tedbir alınmadan dökülmesine izin vermemesini ister. Kayseri'de ruhsatlı yapılarda bu kontrol yapı denetim kuruluşunun sorumluluğundadır.

Beton kaç saatte dona dayanır hâle gelir?

TS 1248'e göre beton, en az 4 MPa basınç dayanımına ulaşana kadar donmaktan korunmalıdır; bu eşiğe ulaşma süresi betonun sıcaklığına, çimento tipine ve su/çimento oranına göre birkaç saatten üç güne kadar değişir. Su/çimento oranı, karışımdaki suyun çimentoya kütlece oranıdır; oran düştükçe beton dona daha çabuk dayanır hâle gelir.

Çimento tipiSu/çimento oranı5 °C kürde (saat)10 °C kürde (saat)15 °C kürde (saat)20 °C kürde (saat)
Erken dayanımı düşük0,435251512
Erken dayanımı düşük0,550352517
Erken dayanımı düşük0,670453525
Erken dayanımı yüksek0,42015107
Erken dayanımı yüksek0,530201510
Erken dayanımı yüksek0,640302015

Tablo, THBB Akademi Teknik Bülteni 20'de (Ocak 2026) Türkel'in (2003) çalışmasından aktarılan, taze betonun don etkisinden zarar görmemesi için gereken yaklaşık süreleri gösterir. Örneğin 5 °C'de kür edilen, erken dayanımı düşük çimentolu ve 0,6 su/çimento oranlı bir beton yaklaşık 70 saat korunmalıdır; aynı beton 20 °C'de 25 saatte bu eşiğe ulaşır.

Kayseri'de aralık ya da ocak gecesinde örtüsüz bırakılan bir temel betonu bu süreyi doldurmadan rahatlıkla donabilir. THBB bu nedenle betonun ilk 24 saatte, şiddetli soğukta 48 saat daha, don etkisinden mutlaka korunmasını ve ortalama sıcaklık art arda üç gün +5 °C'nin üstüne çıkana kadar korumanın sürdürülmesini önerir.

Kışın beton dökümünde hangi önlemler alınır?

Kışın beton dökümünde önlemler üç aşamada alınır: döküm öncesinde hava, karışım ve zemin hazırlanır; döküm günü beton günün sıcak saatinde hızla yerleştirilir; dökümden sonra beton örtülür, gerekiyorsa ısıtılır ve dondan korunarak kür edilir. Hangi önlemin ne ölçüde uygulanacağı projenin mühendisi, yapı denetim ve hazır beton üreticisiyle birlikte belirlenir; uygulama yetkili teknik personel gözetiminde yapılmalıdır.

Döküm öncesi: hava, karışım ve zemin

  1. Hava tahmini: Döküm gününü izleyen 48–72 saatin en düşük ve en yüksek sıcaklığı, rüzgârı ve yağışı kontrol edilir. İlk iki gece don bekleniyorsa koruma planı önceden hazırlanır.
  2. Karışım: Hazır beton üreticisiyle kış karışımı konuşulur: sıcak su, erken dayanımı yüksek çimento, priz hızlandırıcı ya da antifriz katkı. THBB, mineral katkılı betonların daha uzun korunması gerektiğini hatırlatır.
  3. Zemin, kalıp ve donatı: Zeminde don varsa döküm öncesinde çözülür; aksi hâlde beton zemine temas ettiği yerden ani ısı kaybeder. Kalıplar ve demirler kar ve buzdan temizlenir; buzlu kalıp yüzeyine beton dökülmez.
  4. Koruma malzemesi sahada: Yalıtımlı örtü, rüzgâr kesici perde ve gerekiyorsa ısıtıcı beton gelmeden sahada hazır olur. Mikser kapıdayken örtü aranmaz.
  5. Numune yeri: Alınacak beton numunelerinin ilk günlerini geçireceği, donmayan bir yer ayarlanır.

Döküm günü: saat, hız ve sıcaklık ölçümü

  1. Saat: Döküm günün sıcak saatlerine, mümkünse öğle saatlerine alınır. Bakanlık yazılarında TS 1248'in 6.2.3 maddesine atıfla gece veya gündüz dökümün uygun şartlara göre planlanması gerektiği de hatırlatılır.
  2. Hız: Beton şantiyeye en kısa sürede ulaşır ve bekletilmeden yerleştirilir. Mikserin sahada uzun beklemesi betonu soğutur.
  3. Ölçüm: Mikserden çıkan betonun sıcaklığı ölçülüp kaydedilir. Sınırın altındaki beton, özel tedbir olmadan dökülmez.
  4. Su eklenmez: THBB'nin aktardığına göre TS EN 206, beton boşaltma yerine ulaştıktan sonra su/çimento oranını artıracak su eklenmesine izin vermez. Kışın eklenen su, ayrıca donabilecek serbest suyu artırır.

Döküm sonrası: örtü, ısıtma ve kür

Kür, betonun ilk günlerinde dayanım kazanabilmesi için nemini ve sıcaklığını korumaktır. Soğuk havada en uygun kür, yüzeyi hem su kaybından hem soğuktan koruyan yalıtımlı örtülerle (battaniye, polistiren levha) yapılır. THBB, soğukta su ile kürün tercih edilmemesini, gerekirse kimyasal kür malzemesi kullanılmasını, örtülerin 1 ile 7 gün yüzeyde kalmasını önerir.

  • Kalıp köşeleri, kenarlar ve ince elemanlar daha çabuk soğuduğu için daha fazla korunur.
  • Isıtıcı kullanılıyorsa egzozu beton yüzeyine verilmez; açığa çıkan karbondioksit taze betonda karbonatlaşmaya yol açabilir ve çalışanlar için de zararlıdır.
  • Örtüler bir anda değil, kademeli kaldırılır; ani sıcaklık farkı yüzeyde çatlak yapar. THBB, yüzey ile iç arasındaki farkın 25 °C'yi geçmemesini önerir.
  • Rüzgârlı havada rüzgâr kesici perde kurulur; rüzgâr, ısı kaybını belirgin biçimde hızlandırır.

TS 1248'in tavsiye ettiği en düşük beton sıcaklıkları eleman kalınlığına göre değişir. İnce eleman daha çabuk soğuduğu için daha sıcak tutulmalıdır.

Elemanın en küçük kesit boyutuDöküm anında ve koruma süresince en düşük beton sıcaklığıKorumadan sonraki ilk 24 saatte izin verilen en büyük sıcaklık düşüşü
300 mm'den ince13 °C28 °C
300–900 mm10 °C22 °C
900–1800 mm7 °C17 °C
1800 mm'den kalın5 °C11 °C

Koruma süresi ise betonun ilerleyen günlerde maruz kalacağı duruma ve priz hızlandırıcı katkı kullanılıp kullanılmadığına bağlıdır. İki tablodaki değerler THBB'nin TS 1248'den aktardığı tavsiye değerleridir.

Betonun maruz kalacağı durumNormal betonPriz hızlandırıcı katılmış beton
Yüke ve donma etkisine maruz değil2 gün1 gün
Yüke maruz değil, donma-çözülmeye açık3 gün2 gün
Kısmi yük altında, donma-çözülmeye açık6 gün4 gün

Kayseri'de açıkta kalan bir istinat duvarı temeli, gizli kirişi ya da başlığı neredeyse her zaman donma-çözülmeye açık elemandır. Başlık gibi ince ve her yönden havaya bakan parçalar, kalın bir temel pabucundan daha hızlı soğur; aynı gün dökülseler bile aynı korumayla yetinilmemelidir.

Antifriz katkı betonu dondan tamamen korur mu?

Hayır; antifriz katkı, betonun dona dayanacak dayanıma daha çabuk ulaşmasına yardım eder, ama örtü, koruma süresi ve sıcaklık kontrolünün yerini tutmaz. THBB'nin soğuk hava bülteni bu konuda açıktır: antifriz katkılı beton tercih edilmeli, ancak bu önlem tek başına yeterli olmayabilir; şantiyede TS 1248'deki önlemler ayrıca alınmalıdır.

Antifriz katkı, soğuk havada taze beton veya harca katılarak çimentonun ilk hidratasyon ısısını artıran ve boşluk suyunun donma noktasını düşüren kimyasal katkıdır. Hava sürükleyici katkı ise farklı bir iş görür: betonun içinde çok küçük hava kabarcıkları bırakarak sertleşmiş betonun ileriki kışlarda donma-çözülme döngülerine dayanımını artırır. Biri ilk günleri, öteki sonraki yılları korur.

Sahada en sık karşılaşılan yanlış inanışlar ve doğruları aşağıdadır. Tablodaki "dayanak" sütunu, bilginin hangi kaynaktan geldiğini gösterir.

Yanlış inanışDoğrusuDayanak
"Antifriz koyduk, örtüye gerek yok."Katkı tek başına yeterli olmayabilir; örtü ve koruma süresi yine gerekir.THBB Teknik Bülten 20, TS 1248
"Gündüz güneşli, gece donu sorun olmaz."En kritik dönem ilk gecelerdir; ilk 24 saat, şiddetli soğukta 48 saat daha koruma önerilir.THBB Teknik Bülten 20
"Beton soğukta da bol suyla sulanır."Soğukta su kürü tercih edilmez; yalıtımlı örtü ve gerekirse kimyasal kür kullanılır.THBB Teknik Bülten 20
"Donmuş zemine dökersek beton zemini ısıtır."Zemindeki don önce çözülmelidir; aksi hâlde beton temas yüzeyinden ani ısı kaybeder.THBB Teknik Bülten 20
"Sobayı betonun yanına koyalım, yeter."Isıtıcı egzozu beton yüzeyine verilmez; karbonatlaşma ve çalışan sağlığı riski vardır.THBB Teknik Bülten 20
"Priz hızlandırıcıdan ne kadar çok, o kadar iyi."Fazla dozaj çatlama riskini artırabilir; dozajı üretici belirler.THBB Teknik Bülten 20
"Örtüyü sabah açar, işe devam ederiz."Örtü kademeli kaldırılır; ani sıcaklık düşüşü çatlak yapar.TS 1248 (THBB aktarımı)
"Donan beton baharda kendini toparlar."Erken yaşta don hasarı kalıcıdır; 28 günlük dayanım %50'ye kadar düşebilir.THBB Teknik Bülten 20
"Kalıbı yazdaki gibi aynı günde alırız."Soğukta dayanım yavaş gelişir; kalıp alma dayanımını mühendis verir.THBB Teknik Bülten 20

Kışın dökülen betonun kalıbı ne zaman alınır?

Kışın dökülen betonun kalıbı takvime göre değil, betonun yapıdaki gerçek dayanımına göre alınır; kalıp almak için gereken dayanım değerini projeyi hazırlayan mühendis verir. THBB, betonun yerindeki dayanımının tahribatsız yöntemlerle belirlenmesini, hava koşulları dâhil bütün kayıtların tutulmasını ve kararın bu kayıtlara bakılarak mühendisçe verilmesini önerir.

Soğukta en sık hata, beton numunesinin şantiyede açıkta bırakılmasıdır. THBB'nin aktardığına göre alınan taze beton numuneleri standarda göre 16–72 saat 20±5 °C'lik ortamda saklanmalıdır. Donan numune gerçek betonu temsil etmez; yapıdaki betonla aynı ortamda kalmayan numune de yapının durumunu tam göstermez. İki durumda da laboratuvar sonucu yanıltıcı olur.

Taş istinat duvarlarında beton çoğu zaman gözden kaybolur, ama işin taşıyıcı ya da koruyucu parçasıdır. Okandan bazalt taş istinat duvarında taş örgünün içinde C25 beton ve demirle gizli kiriş vardır; His Dora'daki bazalt duvarın üstünde beton başlık bulunur. Bu elemanlar kışın dökülecekse yukarıdaki kuralların hepsi aynen geçerlidir.

Kalıp alındıktan sonra da betona hemen yük verilmez. Duvarın arkasına geri dolgu serilmesi, yanından iş makinesinin geçmesi ya da üst kademenin örülmesi betonu yükler. DSİ'nin dolgu işleri teknik şartnamesi, menfez ve benzeri sanat yapılarının üzerine gelecek dolguya, yapının tamamlanmasından sonra sıcaklığı 5 °C'nin üzerinde olan 21 gün geçmeden başlanmamasını ister. Kendi işinizde bu süreyi projenin mühendisi belirler.

Kışın dökülen betonda hangi kayıtlar tutulur?

Kışın dökülen her beton için hava, beton sıcaklığı, koruma ve numuneyle ilgili kayıt tutulur; kalıp alma ve yük verme kararı bu kayıtlara bakılarak verilir. THBB'nin soğuk hava kontrol listesi ve kalıp alma önerileri, aşağıdaki bilgilerin sahada yazılı olarak bulunmasını esas alır:

  • Döküm tarihi, saati ve dökülen eleman (temel, gizli kiriş, başlık gibi).
  • Döküm günü ve izleyen iki gecenin en düşük ve en yüksek hava sıcaklığı, rüzgâr ve yağış durumu.
  • Mikserden çıkan betonun ölçülen sıcaklığı ve irsaliyedeki beton sınıfı ile katkı bilgisi.
  • Örtü ve varsa ısıtmanın başladığı ve kademeli olarak kaldırıldığı saatler.
  • Alınan numunelerin sayısı, saklandığı yer ve saklama sıcaklığı.
  • Kalıp alma tarihi ve bu kararı veren kişinin dayandığı dayanım bilgisi.

Kışın kazı ve hafriyat yapılır mı?

Evet, Kayseri'de kışın kazı ve hafriyat çoğu gün yapılabilir; donmuş üst tabaka, kar suyu, çamur ve kısa gün işi yavaşlatır, yağış sırasında ise kazı yapılmaz. Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'nin Ek-4'ü kazı işlerinde yağış sırasında çalışılmamasını açıkça yazar. Hafriyat, kışın en kolay sürdürülen kalemdir; asıl sorun kazının hemen ardından gelen beton, dolgu ve örgü işleridir.

Sahada kışın kazı sıradan bir manzaradır. Makine parkımıza katılan paletli ekskavatörün saha videosu, zeminde yer yer kar varken taşlı toprakta iri kaya bloklarıyla kazı yaparken çekildi. Kazı kışın yapılabilir; mesele kazının nasıl korunduğu ve ardından gelen işin ne zaman yapılacağıdır. Kazı ve hafriyat hizmetimiz de bu sırayla planlanır.

Donmuş üst tabaka kazıyı nasıl etkiler?

Donmuş üst tabaka, gözeneklerindeki su buza dönüştüğü için sertleşmiş ve kova ile sökülmesi zorlaşmış zemin kabuğudur. Kalınlığı soğuğun ne kadar sürdüğüne, zeminin cinsine ve nemine göre değişir. Ekskavatör bu kabuğu iri topaklar hâlinde kaldırır; sert günlerde kırıcı ataşman gerekebilir ve kazı temposu düşer.

Donmuş topaklar dolguda kullanılmaz; ayrı yığılır ya da sahadan uzaklaştırılır. Kazı tabanı donmuşsa üzerine temel betonu dökülmez; don önce çözülmelidir. Bu yüzden temel kazısında son katmanın, betonun döküleceği güne yakın kazılması ya da açılan tabanın gece örtülmesi sık başvurulan yoldur. Hangisinin seçileceğine zemin ve iş programına bakılarak mühendisle birlikte karar verilir.

Kar suyu, çamur ve kazı çukurunda biriken su

Kar eridiğinde ve don çözüldüğünde kazı çukuru kısa sürede havuza döner; taban zemini su alır, yumuşar ve taşıma gücünü kaybeder. MGM verilerinde şubat ve mart, karın eridiği ve yağışın arttığı aylardır; bu dönemde açık bırakılan bir temel çukuru çoğu zaman temizlik ve kurutma ister.

Bunun için çukur kenarına suyun içeri akmasını kesen bir set yapılır, suyun toplanacağı nokta ve pompa önceden belirlenir, yumuşamış taban üzerine beton dökülmeden önce gevşek kısım alınır. Çamurlu saha ayrıca kamyon lastiklerinden yola çamur taşır ve makinenin patinaj yapmasına yol açar. Yönetmeliğin Ek-4'ü buz, kar ve yağmurla kayganlaşan çalışma yerlerinin ve geçitlerin temizlenip kaymaya karşı önlem alınmasını ister.

Don ve kardan sonra kazı şevleri neden kontrol edilir?

Gece donup gündüz çözülen bir kazı yüzeyi, donmuşken sağlam görünse de çözülürken su alır ve parça parça dökülebilir; bu yüzden don ve kardan sonra kazı yüzeyleri kontrol edilmeden çukura girilmez. Şev, kazı kenarına verilen ve toprağın kaymadan durmasını sağlayan eğimli yüzeydir.

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'nin Ek-4'ü, kazı yan yüzlerinin her vardiyadan önce ve şiddetli yağış, don ve kardan sonra genel kontrolden geçirilmesini, güvenli olduğu belirtilmeden çalışmaya başlanmamasını ister. Aynı ek, şev açılarının zemin yapısı ve iklim koşulları dikkate alınarak belirlenmesini şart koşar. Şev açısı ve iksa kararlarını Kayseri'de kazı güvenliği rehberimizde ayrıntılı anlattık; derin kazılar yetkili teknik personel gözetiminde yapılmalıdır.

Kamyon erişimi, kısa gün ve şantiye düzeni

Kışın kazının hızını çoğu zaman makine değil, kamyonun sahaya girip çıkabilmesi belirler. Eğimli parsellerde rampa buzlanır, toprak yol çamura döner, dar sokaklarda kar küreme yapılmamışsa kamyon yanaşamaz. Günlük güneşlenmenin 3 saat dolayında kaldığı aralık ve ocakta, kazı-yükleme-nakil zinciri kısa güne sığacak biçimde kurulur.

Hafriyat toprağının döküleceği sahaya erişim de kış koşulundan etkilenebilir. Taşıma ve döküm için gereken belgeler, döküm yeri ve güzergâh kış başlamadan netleşmişse hava açtığı ilk günde kazı başlayabilir; belge eksikliği yüzünden bekleyen bir kazı, kışın kısa hava penceresini boşa harcar.

Kışın dolgu yapılır mı, donmuş toprak dolguda kullanılır mı?

Hayır; karlı, buzlu ya da donmuş toprak dolguda kullanılmaz ve dolgu donmuş bir zeminin ya da buzlu bir tabakanın üzerine serilmez. DSİ'nin dolgu işleri teknik şartnamesi "karlı, buzlu ve donmuş toprakları" dolguya uygun olmayan malzemeler arasında sayar. Kayseri'de bu kural, aralıktan marta dolgu işinin çoğu gün beklemesi anlamına gelir.

Sebep basittir. Donmuş topak sert olduğu için sıkışmış gibi görünür, silindir üzerinden geçerken yüzey düzgün kalır. İlkbaharda buz çözüldüğünde ise buzun kapladığı hacim boşluğa döner; tabaka oturur, üstündeki parke dalgalanır, duvar arkasında çanak açılır. Buzlu bir tabakanın üzerine serilen dolgu da çözülme sırasında ıslak ve kaygan bir ara yüzey üzerinde kalır.

Su içeriği de bozulur. Optimum su içeriği, Proktor deneyinde malzemenin en yüksek kuru yoğunluğa ulaştığı su oranıdır. Kar eriyince malzeme bu değerin ıslak tarafına geçer; silindir geçtikçe yüzey esner ve sıkışma şartnameyi tutmaz. Testlerin nasıl okunacağını Kayseri zemin sıkıştırma ve Proktor testi rehberinde anlattık.

Kışa kalan dolgu ilkbaharda nasıl devam eder?

Kışa kalan dolgu, ilkbaharda don tamamen çözülüp malzeme uygun neme geldiğinde üst kısmı kabartılıp yeniden sıkıştırılarak devam eder. DSİ şartnamesi, bir süre kış şartlarına maruz kalan dolgu yüzeylerinin işe yeniden başlanmadan önce en az 20 cm kabartılıp tekrar sıkıştırılmasını ister. Kış öncesinde de dolgu yüzeyi, yüzey suyunu atacak enine eğimle bırakılmalıdır.

Yeniden başlarken ilk iş, kışın yüzeyde biriken kar, buz ve çamurun alınması; sonra kabartılan tabakanın sıkıştırılıp test edilmesidir. Üstüne yeni tabaka ancak bu test sonucu şartnameyi tuttuktan sonra serilir. Katman katman kontrollü dolgu ve stabilizasyon seçeneklerini dolgu ve stabilizasyon hizmet sayfasında bulabilirsiniz.

Arazi tesviyesi kışın yapılır mı?

Arazi tesviyesinin kazı tarafı kışın yapılabilir; dolgu tarafı ise donmuş malzeme kuralına takılır ve çoğu zaman ilkbahara kalır. Tesviye, arazinin projedeki kotlara göre kazılıp doldurularak düzlenmesidir. Yüksek kısımdan alınan toprak, donmuşsa alçak kısma serilemez; ya stoklanır ya da sahadan uzaklaştırılır.

Kar örtüsü, kot ölçümünü ve yüzey suyunun parselde nereye aktığını görmeyi de zorlaştırır. Yarım bırakılan bir tesviyede kazı yüzeyleri suyu parselin bir köşesine ya da komşu sınırına toplamamalı, yüzey suyunu kontrollü bir noktaya atacak eğimle bırakılmalıdır. Kar kalkınca suyun izlediği yol sahada daha net okunur; son kotlar bu gözleme göre gözden geçirilebilir.

Taş duvar harcı kışın donar mı, taş duvar kışın örülür mü?

Evet, taze harç da beton gibi donar; bu yüzden don beklenen ve hava sıcaklığının +5 °C'nin altında olduğu günlerde harçlı taş duvar örülmez, zorunlu hâllerde koruyucu önlemle örülür ve koruma 7 gün sürdürülür. Bu ölçü, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın İnşaat Genel Teknik Şartnamesi Y-19 Kârgir İşleri bölümünden gelir.

Şartname kamu işleri için yazılmıştır, ama özel bir bahçe ya da istinat duvarı için de güvenilir bir ölçüdür. Derz, taşlar arasındaki harçla doldurulmuş aralıktır. Derz harcı ince bir şerit hâlindedir, havaya geniş yüzeyle bakar ve betondan çok daha hızlı soğur. Taşın yüzüne yakın olduğu için de kar suyu ve yağmurla ilk o ıslanır.

Harcı don hasarına karşı en savunmasız yapan şey, ilk günlerinde suya doymuş hâlde gece dona yakalanmasıdır. Ertesi sabah derz sağlam görünür; ama donan harç birkaç hafta içinde kumlaşır, parmakla kazındığında dökülür. Bu hasarın çoğu ilkbaharda fark edilir.

Taş donmuş ya da ıslaksa ne olur?

Donmuş ya da buz tutmuş taşla harçlı duvar örülmez; Y-19 bölümü "donmuş hâldeki ve donarak hasarlanmış, güç kaybetmiş malzemelerin" kullandırılmamasını ister. Buzlu taş yüzeyi harcın tutunmasını engeller, buz çözüldüğünde taşla harç arasında ince bir boşluk kalır. Aynı bölüm harçlı imalatta doğal taşların ıslatılarak örülmesini de ister; kışın bu ıslatma ancak donsuz saatlerde anlamlıdır.

Bu yüzden kış dönemine giren işlerde taş stoğu zeminden yükseltilip örtülür, kar ve yağmur suyu altında bırakılmaz. Taş cinsi de önemlidir: gözenekli tüfler suyu yoğun bazalta göre daha fazla emer ve ıslak stoklandığında dona daha açıktır. Hangi taşın hangi işe uygun olduğunu Kayseri taşı ve bazalt karşılaştırmasında ele aldık.

Yeni derz kış boyunca nasıl korunur?

Yeni derz, kışı üstü kapalı, suyu üzerinde tutmayan ve arkasında su biriktirmeyen bir duvarda geçirirse korunur. Pratikte bu, birkaç basit işe bakar:

  • Başlık önce tamamlanır: Harpuşta, duvarın üstünü kapatıp yağmur ve kar suyunu duvarın dışına atan başlıktır. Başlığı tamamlanmamış duvar kışı açık ağızla karşılar.
  • Taze örgü örtülür: Son örülen sıralar, don beklenen gecelerde yalıtımlı örtüyle kapatılır; örtü rüzgârla açılmayacak biçimde sabitlenir.
  • Barbakanlar açık kalır: Barbakan, duvar gövdesinde arkadaki suyu dışarı veren boru ya da deliktir. Ağzı buz veya çamurla kapanırsa su duvar arkasında birikir.
  • Kar duvara yığılmaz: Avlu ya da yol küreklenirken kar, duvarın dibine veya üstüne yığılmaz; eriyen kar suyu derze ve temele gider.
  • Duvar dibinde su göllenmez: Duvar dibine doğru eğimli zemin varsa su yolu açılır.

Tamamlanmış harçlı taş duvarların kışı nasıl karşıladığına bir örnek: Emka Çelik Vadi Butik Villaları'ndaki bazalt harçlı taş istinat ve çevre duvarlarının videosu karlı bir kış gününde çekildi. Görüntüde duvarlar örülmüş, aralıklı taş pilyeler ve düz başlıklar tamamlanmış durumdadır. Videonun tarihi duvarın örülme tarihini göstermez; gösterdiği şey, başlığı kapalı bir duvarın kışı karşılama biçimidir.

Taş ev duvarı kışın örülür mü?

Taş evin harçlı duvarları da aynı kurala tabidir: don beklenen ve hava sıcaklığının +5 °C'nin altında olduğu günlerde örülmez. Taş evde duvar yalnız bir çevre elemanı değil, yükü taşıyan gövdedir; derzde oluşacak don hasarı bahçe duvarındakinden daha önemlidir.

Kışa yarım giren bir taş evde en hassas yer duvar başlarıdır. Çatı kapanmadan kışa giren duvarın üstü açık kalırsa yağmur ve kar suyu doğrudan duvarın içine iner; bu yüzden duvar başları su geçirmeyecek biçimde örtülür. Duvarlardaki hatıl ve lento gibi beton elemanlar da kışın TS 1248 kurallarıyla dökülür. Taş ev yapımı işlerinde iş programı, çatının kış başlamadan kapanacağı biçimde kurulursa en çok zaman kazandıran adım atılmış olur.

İlkbaharda yeni taş duvarda neye bakılır?

İlkbaharda, don tamamen bittikten sonra yeni duvar baştan sona yürünerek kontrol edilir; amaç küçük kusuru büyümeden yakalamaktır. Bakılacak başlıca işaretler şunlardır:

  1. Derzde kum gibi dökülen, parmakla kazınabilen harç var mı?
  2. Taş yüzeyinde pul pul kalkma, kabuk atma görülüyor mu?
  3. Başlıkta ya da başlık ile gövde arasında açılma, çatlak var mı?
  4. Yağıştan sonra barbakanlardan su akıyor mu, yoksa hiç akmıyor mu?
  5. Duvar dibinde oturma, çökme ya da sürekli ıslak bir şerit var mı?
  6. Duvarda öne eğilme veya karın yapma var mı? Varsa duvara yük verilmez ve yetkili mühendise inceletilir.

Derz onarımının ne zaman ve hangi harçla yapılacağını Kayseri taş duvar bakımı ve derz onarımı rehberinde ayrıntılı anlattık. Ana kural basittir: kışın açılan derz, harç işine uygun ılık ve kuru bir dönemde onarılır; sıcak yaz günlerinde taze harç gölgelenip nemli tutulur.

Parke taşı kışın döşenir mi?

Parke taşı donmuş ya da karlı zemine döşenmez; Kayseri'de aralık–şubat dönemi parke için çoğu yıl ertelenen dönemdir, kasım ve mart ise zeminin donsuz ve kuru olup olmadığına göre gün gün değerlendirilir. Parkenin ömrünü taşın kendisinden çok altındaki katmanlar belirlediği için, kışın yapılan hata ilkbaharda yüzeye çıkar.

Esnek kaplama, yükü rijit bir beton plak yerine üst üste sıkıştırılmış granüler katmanlarla dağıtan kaplamadır; parke taşı da böyle çalışır. Alt temel ve temel tabakası dolgu gibi sıkıştırılır; bu yüzden donmuş malzemeyle dolgu yapılmaması kuralı burada da geçerlidir. Donmuş taban sıkışmış görünür, kum yatağı donmuş topaklarla düzgün serilemez, ıslak derz kumu derzleri doldurmaz.

Parkenin kenarını tutan bordür de çoğu zaman betona oturtulur; bu beton da kışın TS 1248 kurallarına tabidir. Donmuş zemine konan bordür betonu ya donar ya da çözülme sırasında oturur; kenar tutucusu oynayan parke kısa sürede açılır. Parke taşı döşeme işinde bu yüzden zemin hazırlığı ile döşeme aynı uygun hava penceresine planlanır.

Kışın döşenen parke ilkbaharda neden oturur?

Kışın döşenen parke ilkbaharda oturur, çünkü altında donmuş hâlde sıkıştırılmış ya da içine buz karışmış katmanlar çözülünce hacim kaybeder. Dona hassas ince daneli zeminlerde bu duruma kışın kabarma, baharda yumuşama eşlik eder. Sonuç tekerlek izi boyunca çukur, rögar çevresinde çanak ve dalgalı yüzeydir.

Böyle bir alanda onarım, yüzeydeki taşları yeniden dizmekle bitmez; taşlar sökülür, alt katman düzeltilip yeniden sıkıştırılır, sonra taş tekrar döşenir. Çökmenin sebeplerini ve onarım sırasını Kayseri parke taşı çökmesi rehberinde adım adım ele aldık.

İstinat duvarı kışın yapılır mı?

İstinat duvarının kazısı Kayseri'de kışın çoğu gün sürebilir; temel betonu, taş örgü ve geri dolgu ise hava penceresine göre planlanır ve gerektiğinde ilkbahara bırakılır. Bir istinat duvarı tek bir iş değil, kazı, beton, örgü, drenaj detayı ve dolgudan oluşan bir zincirdir; kışın her halkanın kuralı ayrıdır.

Geri dolgu, duvarın arkasına katman katman serilip sıkıştırılan dolgudur. Filtre çakılı ise duvar arkasında suyun barbakana kadar süzülmesini sağlayan, ince malzemeyle tıkanmaması gereken temiz çakıl tabakasıdır. Kışın en çok zorlanan halka bu ikisidir, çünkü donmuş ve çamurlu malzemeyle yapılamazlar.

İş kalemiKışın durumDoğru yaklaşımNeden
Kazı ve temel çukuruÇoğu gün yapılabilirYağışta durulur; don ve kardan sonra şevler kontrol edilir; taban gece örtülür ya da son katman döküm gününe bırakılırÇözülen şev dökülebilir; donmuş tabana beton dökülmez
Temel betonuÖnlemle yapılırTS 1248 önlemleri: sıcak beton, örtü, gerekirse ısıtma, koruma süresiBeton 4 MPa'ya ulaşmadan donarsa kalıcı hasar alır
Harçlı taş örgüDon beklenen günlerde yapılmaz+5 °C üstü, donsuz günlerde örülür; zorunluysa 7 gün korumaTaze harç donunca kumlaşır ve derz dökülür
Betonarme gövdeÖnlemle yapılırKalıp içinde örtü ve ısı koruması; kalıp alma dayanımını mühendis verirSoğukta dayanım gelişimi yavaşlar
Gizli kiriş ve başlık betonuÖnlemle, ince kesit daha hassasDaha sıcak beton ve daha sıkı örtü; kademeli açmaİnce eleman daha çabuk soğur
Barbakan ve filtre çakılıMalzeme kuru ve temizse yapılırBuzlu, karlı ya da çamurla kirlenmiş çakıl kullanılmaz; barbakan ağzı açık tutulurTıkanan filtre duvar arkasında su basıncı yaratır
Geri dolguÇoğu gün ertelenirDonmuş ve karlı malzeme kullanılmaz; beton elemanlar dayanım kazanmadan yük verilmezÇözülünce oturma ve duvara ek basınç
Üst kot düzenlemesi ve kaplamaİlkbahara kalırDolgu oturup test edildikten sonra yapılırErken kaplama dolgu oturmasını yüzeye taşır

Duvar tipine göre süreç farklılaşır: harçlı taş duvarda örgü günü kritiktir, betonarme duvarda kalıp ve koruma süresi. Duvar tiplerini ve Kayseri'deki uygulamalarımızı Kayseri istinat duvarı sayfasında bir arada görebilirsiniz. Hangi tip seçilirse seçilsin, statik proje ve zemin etüdü yetkili mühendise ve lisanslı kuruluşa yaptırılır.

Çözülme dönemi neden kışın ortasından daha riskli olabilir?

Mart ve nisandaki çözülme dönemi, zeminin hem en ıslak hem en zayıf olduğu dönem olduğu için birçok iş için kışın ortasından daha riskli olabilir. MGM verilerinde martta ortalama sıcaklık 4,9 °C, don sıklığı %62,1, yağışlı gün sayısı 13'tür; nisanda aylık yağış ortalaması 50,7 mm'ye çıkar. Gece donan zemin gündüz çözülür ve üstüne yağmur yağar.

Donma-çözülme döngüsü, gözenek ya da çatlaktaki suyun gece donup genleşmesi, gündüz çözülüp daha derine ilerlemesiyle malzemenin ve zeminin adım adım gevşemesidir. Ocakta zemin günlerce donmuş kalabilir; mart ise bu döngünün en sık tekrarlandığı aydır. Döngünün sahadaki etkileri şunlardır:

  • Şevler: Çözülen üst tabaka suya doyar ve kayabilir; kazı yüzeyleri her çözülme sonrasında kontrol edilir.
  • Taban zemini: Suya doyan zeminin taşıma gücü düşer; ağır kamyonun girdiği toprak yol ve rampa bozulur.
  • İstinat duvarı arkası: Barbakan ağzı buzla ya da çamurla kapanmışsa eriyen kar suyu duvarın arkasında birikir ve basınç yapar.
  • Yeni derz ve beton yüzeyi: Kışı yeni geçiren derz ve beton yüzeyleri bu döngüde en çok zorlanır; pullanma ve dökülme çoğunlukla bu dönemde görünür olur.

Bu yüzden çözülme döneminde ilk güneşli haftada her işe birden girişilmez. Önce su yolları açılır ve zemin kurumaya bırakılır; ardından kazı, beton ve örgü sırasıyla başlar. Dolgu ve kaplama, zemin kuruyup malzeme uygun neme geldiğinde en sona kalır.

Kayseri'de hangi ay hangi iş yapılır? Ay ay iş takvimi

Kayseri'de aralık, ocak ve şubat; beton ve harçlı işler için önlem, dolgu ve parke için çoğu zaman erteleme aylarıdır, kazı ise hava açık olduğu sürece devam eder. Nisandan ekime kadar çoğu iş rahat dönemdedir; kasım ve mart ise gün gün karar verilen geçiş aylarıdır. Tablo uzun yıllar ortalamasına göre hazırlanmıştır ve her karar o haftanın hava tahminine ve şantiye koşuluna göre verilir.

AyBeton dökümüKazı ve hafriyatDolgu ve sıkıştırmaHarçlı taş duvarParke taşı
KasımÖnlemle: sıcak saatte döküm, gece örtüRahat; yağış sonrası kontrolDonsuz, kuru günlerde; don olan sabah beklenirÖnlemle; don tahmini olan günlerde ertelenirZemin donmamışsa önlemle; ay sonuna doğru riskli
AralıkYalnız TS 1248 önlemleriyle; küçük işlerde çoğu zaman ertelenirYapılabilir; donmuş kabuk ve kısa günÇoğu zaman ertelenirÇoğu zaman ertelenirErtelenir
OcakYalnız ısıtma ve örtü gibi tam önlemlerleYapılabilir; kırıcı gerekebilir, erişim zorErtelenirErtelenirErtelenir
ŞubatYalnız tam önlemlerleYapılabilir; kar ve eriyen kar, çamurErtelenirErtelenirErtelenir
MartÖnlemle; gece donu takip edilirÖnlemle; çözülme döneminde şev kontrolü sıklaşırÇoğu zaman beklenir; malzeme ıslak, zemin çözülüyorÖnlemle; donsuz günlerdeÇoğu zaman beklenir
NisanÇoğu gün rahat; don tahmini olan gecede örtüRahat; yağışlı günlere dikkatSu içeriği kontrolüyle başlarBaşlar; gece donu takip edilirZemin kuruysa başlar
Mayıs–HaziranRahat; kür ihmal edilmezRahatRahat; mayıs yağışlarında su içeriği izlenirRahat; en uygun dönemRahat
Temmuz–AğustosSıcak hava önlemleriyle; öğle sıcağında döküm yapılmazRahat; toz için sulamaRahat; malzeme kurumaya karşı sulanırTaze harç gölgelenir ve nemli tutulurRahat
Eylül–EkimRahat; ekim sonunda gece donu başlarRahatRahat; kış öncesi yüzey eğimlenirKış öncesi son rahat dönem; başlıklar tamamlanırRahat; ekim sonu takip edilir

"Rahat" sözcüğü kural dışı bırakmaz; her mevsimin kendi önlemi vardır. Yazın MGM verilerinde temmuz ve ağustosun ortalama en yüksek sıcaklığı 30,8–30,9 °C'dir. Bakanlık il müdürlüklerinin yazıları, sıcaklığın +30 °C'yi aştığı aylarda beton dökümünün öğle saatleri dışında yapılmasını ister; TS 1248 sıcak havayı da kapsar.

Tablodaki "ertelenir" ifadesi de mutlak değildir. Ilık bir aralık haftasında küçük bir döküm önlemle yapılabilir; soğuk bir nisan gecesi ise yeni dökülmüş betonu örtü altına almayı gerektirebilir. Takvim, bir başlangıç planıdır; karar sahada ve tahminle verilir.

Kışın iş yaptırmanın artısı ve eksisi nedir?

Kışın iş yaptırmanın artısı, hazırlık ve kazı gibi işlerin ilkbahar başlamadan bitmesidir; eksisi ise beton ve harç için ek koruma, hava kaynaklı aralar ve don hasarının ilkbaharda ortaya çıkma riskidir. Hangi tarafın ağır bastığı işin içeriğine bağlıdır: yalnız kazı içeren bir iş için kış uygundur, harçlı taş ve dolgu ağırlıklı bir iş için çoğu zaman değildir.

KonuKışın artısıKışın eksisi
İş programıHazırlık kışın biter; ilk uygun havada saha doğrudan açılırHava bozunca iş durur; bitiş tarihi kesinleşmez
Kazı ve hafriyatÇoğu gün yapılabilir; yaz tozu yokturDonmuş kabuk, kar suyu, çamur, kısa gün ve erişim sorunu
BetonÖnlemler planlanmışsa dökülebilirÖrtü, ısıtma, katkı ve uzun koruma gerekir; kalıp geç alınır
Harçlı taş duvarTaş seçimi, tedarik ve kuru stoklama yapılırDon beklenen günlerde örgü yapılmaz; derz koruması gerekir
Dolgu ve parkeMalzeme, yöntem ve test planı netleşirDonmuş ve karlı zeminde yapılmaz; kışa kalan dolgu yeniden işlenir
Kalite riskiKurallara uyulursa kalite korunurHata ilkbaharda çıkar: derz dökülmesi, oturma, yüzey pullanması
Maliyet kalemleriHazırlık işi ilkbahar takvimine yük bindirmezKoruma malzemesi, ısıtma, bekleme ve yeniden işleme maliyeti etkileyen kalemlerdir

Kış işinin maliyete etkisi rakamla değil kalemlerle düşünülmelidir: koruma malzemesi, ısıtma, katkılı beton, makine ve ekibin hava nedeniyle beklemesi, kışa kalan dolgunun yeniden işlenmesi. Bir istinat duvarında maliyeti belirleyen diğer etkenleri Kayseri istinat duvarı maliyet rehberinde topladık; güncel tutar için keşif gerekir.

Kış aylarında hangi hazırlık işleri yapılabilir?

Kış; keşif, arazi ölçümü, proje ve izin süreçleri, kazı planı ve malzeme tedariki için en verimli dönemdir; bu işler bittiğinde ilk uygun havada saha doğrudan açılır. İlkbaharda iş kaybettiren şey çoğu zaman hava değil, kış boyunca bekletilen bu hazırlıklardır.

  • Keşif ve sorunun tespiti: Duvar çatlağı, su birikmesi, kot farkı ya da kayan şev kışın daha net görülebilir; eriyen karın suyu nereden alıp nereye götürdüğü sahada izlenebilir.
  • Arazi ölçümü ve kot alımı: Kazı ve dolgu hacmi, duvar hattı ve yüksekliği ölçüyle belirlenir. Erkilet'teki kademeli istinat işi de arazi ölçümüyle başladı.
  • Zemin etüdü ve statik proje: Bu işler yetkili mühendise ve lisanslı kuruluşa yaptırılır; kış, raporların ve projenin ilkbahardan önce hazır olması için zaman tanır.
  • Kazı ve hafriyat planı: Çıkacak toprağın miktarı, döküm yeri ve taşıma belgeleri netleştirilir.
  • Taş ve malzeme tedariki: Taş cinsi seçilir, numune görülür, stok kuru ve örtülü bir yerde hazırlanır.
  • İzin ve komşu bilgisi: Ruhsat ya da izin gerekip gerekmediği ilgili belediyeden teyit edilir; komşu parsel sınırı ve erişim yolu konuşulur.
  • Firma ve sözleşme: İş programı, hava kaynaklı aranın nasıl yönetileceği ve kış öncesi bırakılacak durum sözleşmeye yazılır.

Sözleşmede hangi soruların sorulacağını hafriyat ve istinat firması seçerken sorulacak sorular yazımızda listeledik. Hava kaynaklı aranın kimin aleyhine işleyeceği, kışa kalan işin nasıl korunacağı ve ilkbaharda yeniden başlarken hangi kontrollerin yapılacağı bu listenin kış maddeleridir.

Hava bozunca iş durursa ne olur? Sahadan örnekler

Hava bozunca iş kontrollü biçimde durdurulur, açık kalan imalat korunur ve yeniden başlarken önce kazı yüzeyleri, dolgu tabakaları ve taze imalatlar kontrol edilir; bu ara, iş programında baştan hesaba katılmalıdır. Bir işin net çalışma süresi ile takvim süresi aynı değildir; aradaki farkı çoğu zaman hava belirler.

Erkilet kademeli istinat duvarı bunun açık bir örneğidir. Eğimli bir arazide tek katlı bir evin çevresini kademeli doğal taş örgüyle düzenlediğimiz bu iş, video anlatımına göre arazi ölçümüyle başladı ve yaklaşık 5 ay sürdü. Yoğun yağışlar nedeniyle bir ay ara verildi; kalan 4 ayda kademeler örüldü, duvarlar küpeşte ve babalarla tamamlandı.

Bu ara bir gecikme değil, doğru karardır. Islak zeminde temel açmak, suya doymuş taşla harçlı örgü yapmak ya da çamurlu malzemeyle dolgu sıkıştırmak, birkaç haftalık kazancı yılların onarımına çevirir. Eğimli parselde yağış ayrıca şevleri zorlar ve makine erişimini zayıflatır.

İncesu OSB'deki doğal taş duvar ve su kanalı işinin videosu ise zeminde yer yer kar varken çekildi. Görüntüde trafo binasının oturduğu zeminin kenarındaki harçlı doğal taş duvar ile yol altındaki iki gözlü beton menfezin çıkışındaki barbakanlı taş kanat duvarı tamamlanmış, çevredeki toprak düzenlemesi ise henüz bitmemiş görünür.

Bu, kışa yaklaşan işlerde sık kurulan bir iş sırasıdır: duvar ve başlık tamamlanır, su yolları açık bırakılır, toprak düzenlemesi ve tesviye uygun havaya kalır. Böylece kışı açık derzle ya da yarım dolguyla karşılayan bir imalat kalmaz.

Kışa kalan bir şantiye nasıl bırakılır?

Kışa kalan bir şantiye; kazı kenarları korunmuş, dolgu yüzeyi sıkıştırılıp eğimlendirilmiş, taze taş ve beton imalatı örtülmüş, su yolları açık ve malzeme stokları kapalı olarak bırakılır. Amaç, ilkbaharda işe "sıfırdan" değil, kaldığı yerden başlamaktır. Aşağıdaki sıra sahada kullanılabilecek bir kontrol listesidir:

  1. Açık kazılar: Kenarları uyarı şeridi ve gerekirse perdeyle çevrilir; çukura suyun akmasını kesen set yapılır, suyun toplanacağı nokta belirlenir.
  2. Şevler: Uzun süre açık kalacak şevlerin durumu yetkili teknik personelce değerlendirilir; gerekirse eğim yatırılır ya da destek kararı verilir.
  3. Dolgu yüzeyi: Son tabaka sıkıştırılır ve yüzey suyunu atacak enine eğimle bırakılır; üzerinde su göllenmez.
  4. Taze taş duvar: Başlık tamamlanır ya da üstü örtülür; son sıralar don gecelerinde yalıtımlı örtü altında kalır.
  5. Taze beton: Koruma süresi dolmadan örtü açılmaz; açılırken kademeli açılır.
  6. Su yolları: Barbakan ağızları, kanal ve menfez çıkışları açık tutulur; kar küreme sırasında bu noktalar kapatılmaz.
  7. Malzeme: Taş, kum ve çakıl stokları zeminden yükseltilip örtülür; çimento ve torbalı malzeme kuru ve kapalı yerde saklanır.
  8. İlkbahar başlangıcı: İşe dönülen ilk gün önce kazı yüzeyleri, sonra dolgu tabakası, en son taze imalatlar kontrol edilir; ardından kışa kalan dolgu yüzeyi kabartılıp yeniden sıkıştırılır.

Kayseri'de kış ve ilkbahar işi için plan nasıl kurulur?

Kayseri'de kış ve ilkbahar işi, hangi kalemin kışa, hangisinin ilkbahara düştüğünü sahada görerek planlanır: önce keşif ve ölçü, sonra hava penceresine göre kazı, beton ve taş örgü, en son dolgu ve kaplama. Aynı parsel için bile bu sıra, eğime, zemine, erişime ve işin hacmine göre değişir.

Yunus Özkan İnşaat, İncesu OSB'deki merkezinden Kayseri ve çevresinde istinat duvarı, kazı-hafriyat, dolgu ve taş duvar işlerini kendi makine parkıyla yürütür. Parselinizi görmeden takvim vermiyoruz. Ücretsiz keşif için 0533 771 11 82 numarasını arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz; kapsamı istinat duvarı hizmet sayfamızda inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular